ટેલિગ્રામ ફાઉન્ડર સામે આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ

વૈશ્વિક સ્તરે લોકપ્રિય મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ ટેલિગ્રામ (Telegram)ના ફાઉન્ડર અને સીઈઓ પાવેલ દુરોવ (Pavel Durov) સામે રશિયાએ અત્યાર સુધીનું સૌથી કડક પગલું ભર્યું છે. રશિયાની ગુપ્તચર અને સુરક્ષા એજન્સી ફેડરલ સિક્યોરિટી સર્વિસ (FSB) દ્વારા દુરોવ પર આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને તેને સહકાર આપવાનો ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ સાથે જ રશિયન સત્તાવાળાઓએ તેમની સામે આંતરરાષ્ટ્રીય ધરપકડ વોરંટ પણ જારી કર્યું છે.

વૈશ્વિક સ્તરે લોકપ્રિય મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ ટેલિગ્રામ (Telegram)ના ફાઉન્ડર અને સીઈઓ પાવેલ દુરોવ (Pavel Durov) સામે રશિયાએ અત્યાર સુધીનું સૌથી કડક પગલું ભર્યું છે. રશિયાની ગુપ્તચર અને સુરક્ષા એજન્સી ફેડરલ સિક્યોરિટી સર્વિસ (FSB) દ્વારા દુરોવ પર આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને તેને સહકાર આપવાનો ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ સાથે જ રશિયન સત્તાવાળાઓએ તેમની સામે આંતરરાષ્ટ્રીય ધરપકડ વોરંટ પણ જારી કર્યું છે.

અહેવાલના મુખ્ય મુદ્દાઓ (Key Highlights):

• ગંભીર આરોપો: FSBનો દાવો છે કે ટેલિગ્રામ પ્લેટફોર્મ યુક્રેનની સ્પેશિયલ સર્વિસિસ તેમજ વિવિધ આતંકવાદી અને ઉગ્રવાદી સંગઠનો દ્વારા રશિયાની અંદર તોડફોડ (sabotage), આતંકવાદ, સામૂહિક હત્યાઓ અને સાયબર ફ્રોડનું આયોજન તથા સંકલન કરવા માટે વપરાતી સામગ્રીને હટાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે.

• વૈશ્વિક વ્યાપ: ૨૦૧૩માં પાવેલ દુરોવ દ્વારા લૉન્ચ કરવામાં આવેલું ટેલિગ્રામ આજે દુનિયાભરમાં ૧ અબજથી વધુ યુઝર્સ ધરાવતું અગ્રણી પ્લેટફોર્મ છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન માહિતીના આદાન-પ્રદાન માટે આ પ્લેટફોર્મ બંને દેશોમાં મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે.

• રશિયાનું આંતરિક દબાણ: રશિયન સરકાર લાંબા સમયથી દેશમાં ટેલિગ્રામના વધતા પ્રભાવને નિયંત્રિત કરવાના પ્રયાસો કરી રહી છે. તેની સામે સરકાર દ્વારા 'MAX' જેવી સ્વદેશી મેસેજિંગ સર્વિસને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

• અંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની સંકટ: રશિયાના આ પગલાથી પાવેલ દુરોવની મુશ્કેલીઓ વધુ વધી છે, કારણ કે તેઓ અગાઉથી જ ફ્રાન્સ જેવા દેશોમાં કાયદાકીય તપાસ અને કડક પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યા છે.

FSBના આક્ષેપો અને ટેલિગ્રામની ભૂમિકા

રશિયન સુરક્ષા એજન્સી FSB અનુસાર, પ્લેટફોર્મની એન્ક્રિપ્ટેડ સુરક્ષા સુવિધાઓનો દુરુપયોગ ગુનેગારો અને આતંકવાદીઓ દ્વારા દેશની આંતરિક સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકવા માટે થઈ રહ્યો છે. એજન્સીનું કહેવું છે કે વારંવાર ચેતવણી આપવા છતાં ટેલિગ્રામ વહીવટીતંત્રે કાયદાકીય પાલન કરવામાં અને હાનિકારક કન્ટેન્ટને દૂર કરવામાં અસમર્થતા કે અનિચ્છા દર્શાવી છે. જોકે, આ નવા આરોપો પર પાવેલ દુરોવ કે ટેલિગ્રામ મેનેજમેન્ટ તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા સામે આવી નથી.

પાવેલ દુરોવની પૃષ્ઠભૂમિ અને વૈશ્વિક મુશ્કેલીઓ

મૂળ રશિયામાં જન્મેલા પાવેલ દુરોવ હાલમાં ફ્રાન્સ અને યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત (UAE) ની નાગરિકતા ધરાવે છે. અગાઉ તેમણે રશિયાના લોકપ્રિય સોશિયલ નેટવર્કિંગ પ્લેટફોર્મ 'વીકોન્ટાક્ટે' (VKontakte) ની સ્થાપના કરી હતી, પરંતુ વર્ષ ૨૦૧૪માં રશિયન સત્તાવાળાઓના વધતા દબાણને કારણે તેમણે પોતાના તમામ શેર વેચી દીધા હતા અને રશિયા છોડી દીધું હતું.

રશિયા ઉપરાંત ફ્રેન્ચ સત્તાવાળાઓ પણ પ્લેટફોર્મ પર ગુનાખોરી અટકાવવામાં નિષ્ફળ રહેવા અને કાયદાકીય તપાસમાં પૂરતો સહકાર ન આપવા બદલ તેમની તપાસ કરી રહ્યા છે. અગાઉ ફ્રાન્સમાં તેમની અટકાયત પણ કરવામાં આવી હતી, જેમાં દુરોવે તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા.

વર્તમાન ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે ટેક એન્ટરપ્રેન્યોર પાવેલ દુરોવ માટે ડિજિટલ સ્વતંત્રતા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના કાયદા વચ્ચેનું સંતુલન જાળવવું હવે વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે, જેની સીધી અસર ટેલિગ્રામના ભવિષ્ય પર પડી શકે છે.