દેશમાં નવા 4 શ્રમ કાયદા લાગૂ: શ્રમિકોને સન્માન, સુરક્ષા અને અધિકારની ગેરંટી

સરકારે ચાર નવા લેબર કોડ લાગુ કર્યા છે, જે શુક્રવારથી દેશભરના તમામ શ્રમિકો અને કર્મચારીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય છે. અગાઉ અસ્તિત્વમાં રહેલા 29 વિવિધ શ્રમ કાયદાઓના આવશ્યક તત્વોને ચાર સરળ અને સ્પષ્ટ નિયમોમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યા છે.

સરકારે ચાર નવા લેબર કોડ લાગુ કર્યા છે, જે શુક્રવારથી દેશભરના તમામ શ્રમિકો અને કર્મચારીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય છે. અગાઉ અસ્તિત્વમાં રહેલા 29 વિવિધ શ્રમ કાયદાઓના આવશ્યક તત્વોને ચાર સરળ અને સ્પષ્ટ નિયમોમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યા છે. આ નવા નિયમોનો ઉદ્દેશ્ય દરેક કામદારને સમયસર અને ઓવરટાઇમ પગાર, લઘુત્તમ વેતન, સમાન તકો અને મહિલાઓ માટે પગાર, સામાજિક સુરક્ષા અને મફત આરોગ્ય તપાસ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. નવા કાયદા મુજબ કર્મચારીઓને પાંચ વર્ષમાં ગ્રેચ્યુઇટી લાભો એક વર્ષમાં જ મળશે.

સરકારનું કહેવું છે કે જૂના શ્રમ કાયદાઓ 1930થી 1950ની વચ્ચે ઘડવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે કાર્ય, ઉદ્યોગ અને ટેકનોલોજી આજના કરતા સંપૂર્ણપણે અલગ હતા. નવા કોડ આધુનિક જરૂરિયાતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને ધ્યાનમાં રાખીને વિકસાવવામાં આવ્યા હતા. તેથી, 29 જૂના શ્રમ કાયદાઓને સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે અને ચાર શ્રમ કોડમાં એકીકૃત કરવામાં આવ્યા છે.

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે નવા શ્રમ સંહિતા સામાજિક સુરક્ષા, લઘુત્તમ અને સમયસર વેતન, સલામત કાર્યસ્થળો અને લોકો, ખાસ કરીને મહિલાઓ અને યુવાનો માટે વધુ સારી તકો માટે મજબૂત પાયો નાખશે. તેમણે કહ્યું કે આ ફેરફારો કામદારોના અધિકારોનું રક્ષણ કરશે અને ભારતના આર્થિક વિકાસને વધુ મજબૂત બનાવશે. આ સુધારાઓ રોજગારમાં વધારો કરશે, ઉત્પાદકતામાં સુધારો કરશે અને વિકસિત ભારત તરફ આપણી પ્રગતિને વેગ આપશે.

નવા કાયદાથી શું મળશે ફાયદા

1. ફિક્સ્ડ ટર્મ કર્મચારીઓ માટે કાયમી સ્તરના લાભો: ફિક્સ્ડ ટર્મ કર્મચારીઓને હવે કાયમી કામદારો જેવા જ લાભો મળશે, જેમ કે સામાજિક સુરક્ષા, તબીબી કવરેજ અને પેઇડ રજા. ગ્રેચ્યુઇટી પાંચ વર્ષની જગ્યાએ એક વર્ષમાં મળશે. આનાથી કોન્ટ્રાક્ટ લેબર પર વધુ પડતી નિર્ભરતા ઓછી થશે અને સીધી ભરતીને પ્રોત્સાહન મળશે.

2. લઘુત્તમ વેતન અને સમયસર ચુકવણી: દરેક ક્ષેત્રના કામદારોને રાષ્ટ્રીય ફ્લોર રેટ સાથે જોડાયેલ લઘુત્તમ વેતન મળશે, સાથે સમયસર ચુકવણી અને કોઈ અનધિકૃત કપાત પણ નહીં.

3. નોકરી અને શિફ્ટની ભૂમિકામાં મહિલાઓને પ્રાધાન્ય: મહિલાઓ નાઇટ શિફ્ટ અને બધી કેટેગરીમાં તેમની મંજૂરી અને સેફ્ટી મેજર્સ સાથે કામ કરી શકશે, જેમ કે ખાણકામ, ભારે મશીનરી અને જોખમી ક્ષેત્રો. ફરિયાદ નિવારણ પેનલમાં પ્રતિનિધિત્વ અને સમાન પગાર જરૂરી.

4. સુધારેલ કામકાજના નિયમો અને ઓવરટાઇમ સુરક્ષા: મોટાભાગના ક્ષેત્રોમાં કામકાજના કલાકો દરરોજ 8-12 કલાક અને અઠવાડિયામાં 48 કલાક સુધી રહેશે, જેમાં ઓવરટાઇમ માટે બમણું વેતન અને જરૂર પડે ત્યાં લેખિત સંમતિ જરૂરી રહેશે. નિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં 180 કાર્યકારી દિવસો પછી રજા એક્યુમ્યુલેટ થશે.

5. યુનિવર્સલ અપોઈન્ટમેન્ટ લેટર્સ અને ઔપચારિકરણ દબાણ: હવે, બધા નોકરીદાતાઓએ દરેક કામદારને નિમણૂક પત્રો આપવા જરૂરી રહેશે. આનાથી સ્પષ્ટ રોજગાર રેકોર્ડ, વેતનમાં પારદર્શિતા અને લાભોની સરળતા સુનિશ્ચિત થશે. આ પગલાથી આઇટી, ડોક્સ અને કાપડ જેવા ઉદ્યોગોમાં કામદારોની નોકરીઓ વધુ ઔપચારિક બનશે અને સિસ્ટમ સુવ્યવસ્થિત થશે.

6. ગિગ અને પ્લેટફોર્મ વર્કર્સને સત્તાવાર માન્યતા : પહેલી વાર, ગિગ અને પ્લેટફોર્મ કામદારોને કાયદેસર રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા છે. એગ્રીગેટર્સે તેમની કમાણીના 1-2% (ચુકવણીના 5% સુધી મર્યાદિત) કલ્યાણ માટે ફાળો આપવાનો રહેશે, અને આધાર-લિંક્ડ લાભો બધા રાજ્યોમાં પોર્ટેબલ હશે.

7. આરોગ્ય તપાસ અને સલામતીના નિયમો ફરજિયાત: જોખમી કારખાનાઓ, પ્લાન્ટેશન, કોન્ટ્રાક્ટ લેબર અને ખાણોમાં કામદારો (ચોક્કસ સંખ્યા કરતાં વધુ)ને વાર્ષિક ધોરણે મફત આરોગ્ય તપાસ કરાવવાની જરૂર પડશે. વધુમાં, સરકાર દ્વારા સ્થાપિત સલામતી અને આરોગ્ય ધોરણો લાગુ કરવામાં આવશે, અને મોટી સંસ્થાઓને કામદારોની સલામતીનું સતત નિરીક્ષણ કરવા માટે સલામતી સમિતિઓ બનાવવાનો આદેશ આપવામાં આવશે.

8. ઉદ્યોગોમાં સામાજિક સુરક્ષા નેટવર્કનો વિસ્તાર: સામાજિક સુરક્ષા સંહિતાનો વ્યાપ સમગ્ર દેશમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવશે, જેમાં MSME કામદારો, જોખમી વિસ્તારોમાં કામદારો, પ્લેટફોર્મ કામદારો અને અગાઉ ફરજિયાત ESI યોજનાની બહાર રહેલા ક્ષેત્રોને આવરી લેવામાં આવશે.

9. ડિજિટલ અને મીડિયા કર્મચારીઓ માટે સત્તાવાર કવર: હવે પત્રકારો, ફ્રીલાન્સર્સ, ડબિંગ આર્ટિસ્ટ અને મીડિયા કર્મચારીઓને પણ શ્રમ સુરક્ષા હેઠળ આવરી લેવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે તેમને નિમણૂક પત્રો મળશે, તેમના પગાર સમયસર અને સુરક્ષિત રહેશે, અને તેમના કામના કલાકો નિશ્ચિત અને નિયમન કરવામાં આવશે.

10. કરાર, માઇગ્રેન્ટ અને અનઓર્ગેનાઇઝ્ડ વર્કર્સ માટે મજબૂત સુરક્ષા: કરાર અને સ્થળાંતર કામદારોને હવે કાયમી કર્મચારીઓ જેટલું જ વેતન, સરકારી કલ્યાણ યોજનાઓ અને લાભો મળશે જે તેઓ સ્થળાંતર કરે તો પણ ચાલુ રહેશે.