કેબિનેટે એરલાઇન્સ માટે 10,000 કરોડના ATF ભાવ સ્થિરીકરણ ભંડોળને આપી મંજૂરી

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ભારતીય શિડ્યુલ્ડ એરલાઇન્સને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ભાવ અસ્થિરતામાંથી રાહત આપવા માટે 10,000 કરોડ સુધીના ભાવ સ્થિરીકરણ ભંડોળને મંજૂરી આપી છે.

પશ્ચિમ એશિયાઈ કટોકટીને કારણે વધતા ઇંધણના ભાવ વચ્ચે એરલાઇન્સ માટે ATF ભાવ સ્થિર કરવા માટે તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ને વ્યાજમુક્ત એડવાન્સ તરીકે આ એક વખતની બજેટરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવશે.

OMCs ને વ્યાજમુક્ત સહાય મળશે

કેબિનેટના નિર્ણય હેઠળ, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા OMCs ને ₹10,000 કરોડ સુધીની વ્યાજમુક્ત એડવાન્સ આપવામાં આવશે. આ રકમ OMCs ને એવી પરિસ્થિતિઓમાં નુકસાન માટે વળતર આપશે જ્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય ATF ભાવ નિર્ધારિત બેન્ચમાર્ક ભાવ કરતાં વધી જાય.

કિંમતો સામાન્ય થયા પછી રકમ વસૂલ કરવામાં આવશે.

સરકારે સહાય રકમની વસૂલાત માટે એક વસૂલાત અને ટ્રુ-અપ મિકેનિઝમને પણ મંજૂરી આપી છે. એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય ATF કિંમતો સામાન્ય થઈ જાય, પછી તફાવતની રકમ OMCs પાસેથી વસૂલ કરવામાં આવશે અને ભારતના એકીકૃત ભંડોળમાં પાછી જમા કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ સબસિડી રકમ વસૂલ ન થાય ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે.

સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ લાભ માટે

આ યોજના સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને કામગીરી માટે તૈયાર ભારતીય શિડ્યુલ્ડ એરલાઇન્સને લાગુ પડશે. આ એરલાઇન્સને ઇંધણ ખર્ચનો વધુ સારી રીતે અંદાજ કાઢવામાં અને અચાનક ઇંધણના ભાવમાં વધારાનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

ATF ફક્ત OMCs પાસેથી જ ખરીદવામાં આવશે

આ યોજના હેઠળ, નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા સહભાગી એરલાઇન્સ અને OMCs વચ્ચે એક સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ, એરલાઇન્સ મહત્તમ ત્રણ વર્ષ માટે ફક્ત OMCs પાસેથી જ ATF ખરીદશે. આ વ્યવસ્થાની વાર્ષિક સમીક્ષા કરવામાં આવશે અથવા જ્યાં સુધી એડવાન્સ રકમ સંપૂર્ણપણે વસૂલ ન થાય ત્યાં સુધી.

દેખરેખ સમિતિની રચના કરવામાં આવશે

આ યોજનાના અસરકારક અમલીકરણની ખાતરી કરવા માટે, નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય અને ખર્ચ વિભાગના અધિકારીઓની બનેલી એક દેખરેખ સમિતિની રચના કરવામાં આવશે. આ સમિતિ દાવાઓની ચકાસણી, મેચિંગ, સમાધાન અને વસૂલાત પ્રક્રિયાનું નિરીક્ષણ કરશે. બધા દાવાઓ અને ચુકવણીઓનું પણ ઓડિટ કરવામાં આવશે.

આ યોજના 36 મહિના માટે અસરકારક રહેશે.

ATF ભાવ સ્થિરીકરણ સહાય 36 મહિના માટે અસરકારક રહેશે. જો જરૂરી હોય તો, અને સક્ષમ અધિકારીની મંજૂરી સાથે, જો નિર્ધારિત સમયમાં સંપૂર્ણ રકમનું સમાધાન ન થઈ શકે તો તેનો સમયગાળો લંબાવી શકાય છે.

એરલાઇન્સ અને મુસાફરો બંનેને લાભ

સરકાર માને છે કે આ પદ્ધતિ એરલાઇન્સને વધુ સારી નાણાકીય અને કાર્યકારી યોજનાઓ બનાવવામાં મદદ કરશે. તે મુસાફરો પર ઇંધણના ભાવમાં વધઘટની અસરને પણ ઘટાડશે અને હવાઈ ભાડામાં અતિશય અસ્થિરતાને અટકાવશે. આ પગલાથી સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ જોડાણ જળવાઈ રહેશે, તેમજ પ્રવાસન, વેપાર, નિકાસ, લોજિસ્ટિક્સ અને પ્રાદેશિક વિકાસને પ્રોત્સાહન મળશે.

પશ્ચિમ એશિયા કટોકટીને કારણે દબાણ વધ્યું

સરકારના મતે, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ATF ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. માર્ચ 2026 માં એટીએફનો ભાવ પ્રતિ લિટર ₹60.50 હતો, જે મે 2026 માં વધીને 142 પ્રતિ લિટર થયો. એટીએફ એરલાઇનના કુલ સંચાલન ખર્ચમાં આશરે 40% હિસ્સો ધરાવે છે અને અપવાદરૂપ પરિસ્થિતિઓમાં 60% સુધી પહોંચી શકે છે. વધુમાં, પાકિસ્તાની હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ થવાથી ભારતીય એરલાઇન્સ માટે લાંબા અંતરની ફ્લાઇટ્સ પર ઇંધણનો વપરાશ અને સંચાલન ખર્ચમાં વધારો થયો છે.

હવાઈ જોડાણ જાળવવા પર ભાર

સરકાર જણાવે છે કે આ પગલાથી દૂરના, પ્રાદેશિક, ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરો સાથે હવાઈ જોડાણ જાળવવામાં મદદ મળશે. તે ઉડાન યોજના હેઠળ વિકસિત એરપોર્ટ સહિત દેશભરમાં ઉડ્ડયન માળખાનો વધુ સારો ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરશે અને વૈશ્વિક બજારો સાથે ભારતનું જોડાણ મજબૂત બનાવશે.