ગુજરાતના 21 જિલ્લામાં સરકારી પુસ્તકાલયો શરૂ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય

નરેન્દ્ર મોદીએ તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન રાજ્યમાં 'વાંચે ગુજરાત' અભિયાન શરૂ કર્યું હતું.

દર વર્ષે, 6 સપ્ટેમ્બરને 'રાષ્ટ્રીય પુસ્તક વાંચન દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો હેતુ વાંચનના આનંદની ઉજવણી કરવાનો અને લોકોને વાંચન પ્રવૃત્તિઓમાં રસ વધારવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. પુસ્તકો વાંચવાના મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી અને ભારતના વર્તમાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના નાગરિકો માટે 'વાંચે ગુજરાત' અભિયાનની શરૂઆત કરી હતી. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે ગુજરાતની તમામ પુસ્તકાલયોને ગ્રંથો અને પુસ્તકોથી સમૃદ્ધ કરવાનું કામ કર્યું. આજે પીએમ મોદીના આ કાર્યને પણ વર્તમાન મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં આગળ વધારવામાં આવી રહ્યું છે. તાજેતરમાં મુખ્યમંત્રીના નેતૃત્વમાં રાજ્યના 21 જિલ્લાના 50 તાલુકાઓમાં સરકારી પુસ્તકાલયો શરૂ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવાયો છે. જેમાં સાત આદિવાસી પ્રભુત્વ ધરાવતા જિલ્લાના 14 તાલુકાઓમાં પુસ્તકાલયો ખોલવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

રાજ્યના આદિવાસી પ્રભુત્વ ધરાવતા વિસ્તારોમાં વસતા આદિવાસી સમુદાયના લોકોમાં વાંચન પ્રત્યે જાગૃતિ આવે અને તેઓને વાંચન તરફ પ્રેરિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે રાજ્યના તમામ આદિવાસી તાલુકાઓમાં પુસ્તકાલયો સ્થાપવાની યોજના છે. આ અંતર્ગત રાજ્યના 7 આદિવાસી બહુલ જિલ્લાના 14 તાલુકાઓમાં પુસ્તકાલયો શરૂ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. પરિણામે, ગુજરાતના દરેક આદિવાસી તાલુકાના તમામ આદિવાસી સમુદાયોને વાંચન સેવાનો 100 ટકા લાભ મળશે.

ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ સરકારી પુસ્તકાલયો શરૂ કરવાનો નિર્ણય

રાજ્ય સરકારે ગુજરાતના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પુસ્તકાલયો શરૂ કરવાનું પણ વિચાર્યું છે. સમાજના વાંચનપ્રેમી નાગરિકોને સાર્વજનિક પુસ્તકાલયની સુવિધા સરળતાથી મળી રહે તે માટે રાજ્ય સરકારે આ વર્ષે રાજ્યમાં વધુને વધુ સબસિડીવાળા પુસ્તકાલયો શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારી તાલુકા પુસ્તકાલય શરૂ કરવાનો નિર્ણય પણ લેવાયો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે રાજ્યની સ્થાપનાથી આજદિન સુધી એક જ વર્ષમાં આટલી મોટી સંખ્યામાં પુસ્તકાલયોને મંજૂરી આપવાનો આ નિર્ણય ઐતિહાસિક છે.

સાર્વજનિક પુસ્તકાલયો માટે ગ્રાન્ટ-ઇન-એઇડ અંગેની નીતિ

પુસ્તકો, સામયિકો, લેખો અને ચિત્રાત્મક શૈક્ષણિક સંસાધનો દ્વારા લોકોમાં વાંચન અને જ્ઞાનનો પ્રસાર થાય તે હેતુથી સમગ્ર રાજ્યમાં જાહેર પુસ્તકાલયોની સ્થાપના અને વિકાસ માટે જાહેર પુસ્તકાલયની માન્યતા અને સબસિડી આપવા અંગેની નીતિ નક્કી કરવામાં આવી હતી. છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા વર્ષ 2023-24 થી આપવામાં આવતી ગ્રાન્ટમાં 100 ટકા વધારો કરીને સહાયિત પુસ્તકાલયોને લોકોના આર્થિક યોગદાનમાંથી મુક્ત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. એટલે કે, પુસ્તકાલયોને અગાઉ લોકો પાસેથી 25 ટકા નાણાકીય સહાય એકત્ર કરવાની જરૂરિયાતમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે અને હવે રાજ્ય સરકાર 100 ટકા ગ્રાન્ટ આપશે. વધુમાં; રાજ્ય સરકારે ખાસ પુસ્તકાલય, શહેર પુસ્તકાલય, મહિલા અને બાળ પુસ્તકાલય, ગ્રામ્ય પુસ્તકાલય વગેરે પુસ્તકાલયોના પ્રકારોના આધારે અનુદાનના દરોમાં વધારો કરવાની પણ મંજૂરી આપી છે. રાજ્યમાં વધુને વધુ સબસીડીવાળી લાયબ્રેરીઓ શરૂ કરવાની યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે.

સ્વ. મોતીભાઈ અમીન પુસ્તકાલય સેવા પુરસ્કારની રકમમાં પણ વધારો થયો છે

રાજ્ય સહાયિત પુસ્તકાલયોની સેવાઓને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી અમલમાં મૂકાયેલ સ્વ. ગુજરાત સરકારે મોતીભાઈ અમીન પુસ્તકાલય સેવા પુરસ્કાર અને ઉત્તમ પુસ્તકાલય સેવા પ્રમાણપત્ર યોજના હેઠળ વિજેતા પુસ્તકાલયો અને તેમના ગ્રંથપાલોને આપવામાં આવતી ઈનામની રકમમાં પણ 50 ટકાનો વધારો કર્યો છે. આ યોજનામાં પ્રજ્ઞાચક્ષુ પુસ્તકાલયો અને વિશેષ પુસ્તકાલયોની શ્રેણી પણ ઉમેરવામાં આવી છે, જેના કારણે રાજ્યની સહાયિત પુસ્તકાલયોમાં પુસ્તકાલય સેવાઓ પૂરી પાડવાના ક્ષેત્રે સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણ ઊભું થશે.