વૈશ્વિક યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે પણ ભારતનો ડંકો: એપ્રિલમાં નિકાસ $80 અબજને પાર

વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલી ભૌગોલિક અને રાજકીય કટોકટી વચ્ચે પણ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. ચાલુ વર્ષના એપ્રિલ મહિનામાં ભારતની નિકાસમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જે દેશની આર્થિક મજબૂતીનો સંકેત આપે છે.

સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, એપ્રિલ મહિનામાં ભારતની કુલ નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે13.6% વધીને 80.8 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે. આ નિકાસમાં ગુડ્સ (વસ્તુઓ) હિસ્સો 43.56 અબજ ડોલર અને સર્વિસીસ (સેવાઓ)નો હિસ્સો 37.2 અબજ ડોલર રહ્યો છે. ગત વર્ષે એપ્રિલમાં આ આંકડો અનુક્રમે 38.28 અબજ ડોલર અને 32.8 અબજ ડોલર હતો.

ભારતની નિકાસમાં આ વધારો એવા સમયે થયો છે જ્યારે અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધના કારણે હૉર્મુઝ સ્ટ્રેટ (દરિયાઈ માર્ગ) બંધ છે, જેના લીધે મધ્ય પૂર્વના દેશો સાથેનો વેપાર પ્રભાવિત થયો છે. વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે, પ્રાદેશિક પડકારો છતાં ભારતની નવી ભૌગોલિક ક્ષેત્રો અને ઉત્પાદન બજારોમાં વિવિધતા લાવવાની ક્ષમતાને કારણે આ નિકાસ મજબૂત રહી છે. ભારત સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2026માં 1821 નવા ઉત્પાદન-દેશ નિકાસ સંયોજનો સ્થાપિત કર્યા છે. નિકાસની સાથે દેશમાં આયાતમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે સ્થાનિક બજારમાં માંગ મજબૂત છે:

• કુલ આયાત: એપ્રિલમાં કુલ આયાત 88.6 અબજ ડોલર રહી (ગત વર્ષે 82.3 અબજ ડોલર હતી).

• ગુડ્સ આયાત: વધીને 71.9 અબજ ડોલર થઈ (એપ્રિલ 2025માં 65.4 અબજ ડોલર હતી).

• સોનાની આયાત: એપ્રિલ 2026માં સોનાની આયાત ઝડપથી વધીને 5.63 અબજ ડોલર થઈ ગઈ, જે એપ્રિલ 2025માં 3.1 અબજ ડોલર હતી.

• સર્વિસીસ આયાત: આ ક્ષેત્રે આયાત ઘટીને 16.66 અબજ ડોલર થઈ છે.

આ આંકડાઓના કારણે ભારતની વસ્તુ વેપાર ખાધ વધીને 28.4 અબજ ડોલર થઈ છે, જ્યારે સર્વિસીસ સરપ્લસ (સેવા ક્ષેત્રનો નફો) વધીને 20.54 અબજ ડોલર થયો છે.

મુખ્ય વેપારી ભાગીદારો (Who) આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં અમેરિકા (US) ભારત માટે સૌથી મોટું નિકાસ ગંતવ્ય સ્થાન (બજાર) બની રહ્યું છે. જ્યારે બીજી તરફ, ચીન ભારત માટે આયાતનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત રહ્યો છે.

એપ્રિલ મહિનાના આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે વૈશ્વિક યુદ્ધ અને સપ્લાય ચેઈનની અડચણો છતાં ભારત પોતાની નિકાસ નીતિમાં વિવિધતા લાવીને આર્થિક મોરચે સફળ રહ્યું છે. આયાતમાં વધારો દેશની અંદર મજબૂત આર્થિક પ્રવૃત્તિઓનો પુરાવો છે, જોકે વધતી વેપાર ખાધ પર આગામી સમયમાં નજર રાખવી જરૂરી બનશે.