2 હજાર જીવતી કીડીઓ સાથે નૈરોબી એરપોર્ટ પરથી એક તસ્કર પકડાયો

કેન્યાના અધિકારીઓએ વન્યજીવોના ગેરકાયદેસર પરિવહન અને તસ્કરીના આરોપસર બે વ્યક્તિઓ સામે ગુનો નોંધ્યો છે. આ ધરપકડ ત્યારે કરવામાં આવી જ્યારે નૈરોબીના જોમો કેન્યાટ્ટા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર એક મુસાફરના સામાનમાંથી ૨,૦૦૦ થી વધુ જીવતી કીડીઓ મળી આવી હતી.

કેન્યા વન્યજીવ સેવા (KWS) અને એરપોર્ટ સુરક્ષા એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, શંકાસ્પદ વ્યક્તિની ધરપકડ ત્યારે કરવામાં આવી જ્યારે તે આ કીડીઓ સાથે વિદેશ જવાની તૈયારીમાં હતો. તપાસ દરમિયાન તેના સામાનમાંથી ચોક્કસ રીતે પેક કરવામાં આવેલી હજારો કીડીઓ મળી આવી હતી, જેની પાસે નિકાસ માટેના કોઈ પણ કાયદેસરના દસ્તાવેજો કે પરમિટ નહોતી.

તપાસ અને કાર્યવાહીઆરોપી: સત્તાવાળાઓએ આ કેસમાં બે પુરુષો સામે વન્યજીવ સંરક્ષણ અને વ્યવસ્થાપન અધિનિયમ હેઠળ ગુનો દાખલ કર્યો છે.

તસ્કરીનો હેતુ: પ્રાથમિક તપાસમાં એવું અનુમાન છે કે આ કીડીઓનો ઉપયોગ વિદેશમાં સંશોધન, પાલતુ પ્રાણી તરીકે અથવા કોઈ વિશિષ્ટ બજારમાં વેચાણ માટે થઈ રહ્યો હતો.

વૈજ્ઞાનિક તપાસ: જપ્ત કરાયેલી કીડીઓને ઓળખ માટે નિષ્ણાતો પાસે મોકલવામાં આવી છે, જેથી જાણી શકાય કે આ કઈ પ્રજાતિની કીડીઓ છે અને તે પર્યાવરણ માટે કેટલી મહત્વની છે.

1. કેવી રીતે પકડાયો તસ્કર?
જોમો કેન્યાટ્ટા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (JKIA) પર રૂટિન ચેકિંગ દરમિયાન એક મુસાફરના સામાનનું સ્કેનિંગ કરવામાં આવ્યું ત્યારે તેમાં અસાધારણ હિલચાલ અને પેકિંગ જોવા મળ્યું હતું. જ્યારે બેગ ખોલવામાં આવી ત્યારે સત્તાવાળાઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા. કીડીઓને ખાસ પ્રકારના વેન્ટિલેટેડ (હવા ઉજાસ વાળા) કન્ટેનર અને ટ્યુબ્સમાં પેક કરવામાં આવી હતી જેથી તેઓ લાંબી મુસાફરી દરમિયાન જીવતી રહી શકે.

2. શા માટે કરવામાં આવે છે તસ્કરી?
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, કીડીઓની તસ્કરી પાછળના મુખ્ય કારણો આ હોઈ શકે છે:

એન્ટ કીપિંગ (Ant Keeping) શોખ: વિશ્વના ઘણા દેશોમાં દુર્લભ પ્રજાતિની કીડીઓ પાળવાનો ક્રેઝ વધી રહ્યો છે. 'એન્ટ ફાર્મ' બનાવવા માટે લોકો લાખો રૂપિયા ખર્ચતા હોય છે.

બાયો-પાયરસી (Biopiracy): ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ અથવા સંશોધકો ઘણીવાર કીડીઓના ઝેર (Venom) અથવા તેમના એન્ટી-બેક્ટેરિયલ ગુણો પર સંશોધન કરવા માટે આવી પ્રજાતિઓની ગેરકાયદેસર માંગ કરતા હોય છે.

પર્યાવરણીય અસંતુલન: જો કોઈ વિદેશી પ્રજાતિની કીડી બીજા દેશમાં પહોંચી જાય અને ત્યાં ફેલાઈ જાય, તો તે સ્થાનિક ખેતી અને જીવસૃષ્ટિ માટે 'ઇનવેસિવ સ્પીસીઝ' (આક્રમક પ્રજાતિ) બનીને મોટું નુકસાન કરી શકે છે.

3. કાયદાકીય શિકંજો અને તપાસની દિશા
કેન્યા વન્યજીવ સેવા (KWS) હવે આ તપાસને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લઈ જઈ રહી છે:

નેટવર્કની તપાસ: ધરપકડ કરાયેલા બે શખ્સો માત્ર 'કુરિયર' છે કે કોઈ મોટા રેકેટનો ભાગ, તેની તપાસ ચાલી રહી છે.

પ્રજાતિની ઓળખ: જો આ કીડીઓ કેન્યાની કોઈ લુપ્તપ્રાય અથવા દુર્લભ પ્રજાતિની માલૂમ પડશે, તો આરોપીઓ પર લાગતી કલમો વધુ કડક બનશે. કેન્યાના વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ હેઠળ આ પ્રકારના ગુનામાં આજીવન કેદ સુધીની જોગવાઈ છે.