ક્ષમાનો અર્થ બદલાની ભાવનાને બદલે સુધારણા અને નફરતને બદલે સંવાદનો માર્ગ પસંદ કરવો: ઉપરાષ્ટ્રપતિ રાધાકૃષ્ણન

ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી. પી. રાધાકૃષ્ણનને રવિવારે ક્ષમા, અહિંસા, કરુણા અને સમાધાનનો માર્ગ અપનાવવાનું આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વધતા જતા સંઘર્ષ અને હિંસાના માહોલમાં ભારત અને વિશ્વ માટે આ મૂલ્યો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે 'ભગવાન મહાવીર મેમોરિયલ કમિટી' અને 'જૈન મહાસભા દિલ્હી' દ્વારા આયોજિત 'મહાપર્વ ક્ષમાપના સમારોહ-૨૦૨૬'ને સંબોધતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિ રાધાકૃષ્ણનને આ પ્રસંગને ક્ષમા, મૈત્રી, અહિંસા અને આંતરિક શુદ્ધિ જેવા સાર્વત્રિક મૂલ્યોના ઉત્સવ તરીકે વર્ણવ્યો હતો. ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે જૈન પરંપરા દ્વારા ક્ષમાને એક આધ્યાત્મિક સાધનામાં પરિવર્તિત કરવાની બાબત સમકાલીન સમાજ માટે ખૂબ જ પ્રસ્તુત છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે 'ક્ષમાપના' એ માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ માનવ હૃદયમાં પરિવર્તન લાવવાની એક તક છે.

"ક્ષમાનો અર્થ બદલાની ભાવનાને બદલે સુધારણા, નફરતને બદલે સંવાદ અને દુશ્મનાવટને બદલે સમાધાનનો માર્ગ પસંદ કરવો એવો થાય છે," તેમ ઉપરાષ્ટ્રપતિ રાધાકૃષ્ણનને કહ્યું. તેમણે ઉમેર્યું કે ક્ષમાનો અર્થ અન્યાય સ્વીકારી લેવો કે સત્ય સાથે સમાધાન કરવું એવો થતો નથી. તેમણે કહ્યું કે 'પ્રતિક્રમણ'ની ભાવના વ્યક્તિઓ અને પરિવારોને પોતાની ભૂલો સ્વીકારવા, સંઘર્ષો ઉકેલવા અને સમાધાન તરફ આગળ વધવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે. અહિંસાનો વ્યાપ માત્ર શારીરિક હિંસાથી પર છે. ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશો પર પ્રકાશ પાડતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિ રાધાકૃષ્ણનને કહ્યું કે અહિંસાને માત્ર શારીરિક હિંસાના અભાવ તરીકે સમજવી જોઈએ નહીં. "અહિંસાનો અર્થ વિચાર, વાણી અને કર્મમાં હિંસાનો અભાવ છે," એમ કહી તેમણે ઉમેર્યું કે ભગવાન મહાવીરે માનવજાતને આંતરિક વિજયનો માર્ગ બતાવ્યો હતો. ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે સાચી શક્તિ ક્રોધ, અસહિષ્ણુતા અને બદલાની ભાવનાને માનવ વર્તનને નિયંત્રિત કરવા દેવાને બદલે, તેના પર વિજય મેળવવામાં રહેલી છે. તેમણે તમામ જીવો પ્રત્યે મૈત્રી અને કોઈની પણ સાથે દુશ્મનાવટ ન રાખવાના જૈન દર્શનના સંદેશ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને કહ્યું હતું કે તે ભારતની 'વસુધૈવ કુટુંબકમ'ની સંસ્કૃતિ અને મૂલ્યો સાથે સુસંગત છે.

સંઘર્ષ અને હિંસાનો સામનો કરી રહેલા વિશ્વમાં, ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશો શાંતિ, સંવાદ, સહ-અસ્તિત્વ અને કરુણા તરફનો માર્ગ પ્રશસ્ત કરી શકે છે, તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું. તમિલ સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિમાં જૈન ધર્મનું યોગદાન ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ રાધાકૃષ્ણને તમિલનાડુ અને જૈન ધર્મ વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંબંધો પર પ્રકાશ પાડ્યો અને તમિલ સાહિત્ય તથા સંસ્કૃતિમાં આ ધર્મના મહત્વપૂર્ણ યોગદાનનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે શાસ્ત્રીય તમિલ સાહિત્યના વિકાસમાં જૈન વિદ્વાનો અને સાધુઓ દ્વારા ભજવવામાં આવેલી ભૂમિકાને યાદ કરી અને સમગ્ર તમિલનાડુમાં આવેલા પ્રાચીન જૈન મંદિરો તથા શિક્ષણ કેન્દ્રો તરફ ધ્યાન દોર્યું.

'વિકસિત ભારત' માટે આવશ્યક મૂલ્યો

'વિકસિત ભારત @ ૨૦૪૭'ના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા ઉપ-રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે ભારતનો વિકાસ માત્ર આર્થિક સમૃદ્ધિ, આધુનિક માળખાગત સુવિધાઓ અને તકનીકી પ્રગતિથી આગળ વધવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું, "ખરેખર વિકસિત ભારતમાં નાગરિકો વચ્ચે પરસ્પર વિશ્વાસ, પરિવારોમાં મૂલ્યો, યુવાનોમાં ચારિત્ર્ય અને સમાજમાં કરુણા હોવી જોઈએ." તેમણે આ અભિગમને "વિકાસ ભી, વિરાસત ભી" (વિકાસ પણ અને વારસો પણ)ના વિઝન સાથે જોડ્યો અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારતની પ્રગતિ તેના સભ્યતાલક્ષી મૂલ્યો અને વારસા સાથે જોડાયેલી હોવી જોઈએ. ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ રાધાકૃષ્ણને નાગરિકોને આહ્વાન કર્યું કે તેઓ વિકસિત ભારતના નિર્માણમાં યોગદાન આપવાની સાથે સાથે નમ્રતા, કરુણા, સેવાભાવ, એકતા અને જવાબદારી જેવા ગુણોને કેળવે.

આ સમારોહ દરમિયાન તેમણે કે. સી. જૈનને 'જૈન સમાજ રત્ન પુરસ્કાર' પણ અર્પણ કર્યો.

આ કાર્યક્રમમાં પંજાબના રાજ્યપાલ ગુલાબચંદ કટારિયા; ભગવાન મહાવીર મેમોરિયલ સમિતિના પ્રમુખ કન્હૈયા લાલ જૈન; જૈન મહાસભા દિલ્હીના પ્રમુખ દિનેશ દોશી; આચાર્ય શ્રી વિશુદ્ધ સાગરજી મુનિરાજ; શ્રી જૈન તરુણ સમાજ ભગવાન મહાવીર મેમોરિયલ સમિતિના મહાસચિવ વિપિન જૈન; મુનિશ્રી ઉદિત કુમારજી; મુનિશ્રી તીર્થ નિર્વાણ વિજયજી અને ઉપાધ્યાય શ્રી રવિન્દ્ર મુનિજી વગેરે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.