જાણો ગ્રાહક ચળવળની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ અને કેન્દ્ર સરકાર કેવા પગલાં લઈ રહી છે

ઉપભોક્તા '1915' કૉલ કરીને અથવા મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા સરળતાથી તેમની ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે

ગ્રાહક ચળવળનો પાયો સૌપ્રથમ અમેરિકામાં 15 માર્ચ, 1962ના રોજ નાખવામાં આવ્યો હતો. આ દિવસ 15 માર્ચ, 1983 થી દર વર્ષે ઉજવવામાં આવે છે. ભારતમાં ગ્રાહક ચળવળની શરૂઆત વર્ષ 1966માં મુંબઈમાં થઈ હતી. ત્યારબાદ, 1974માં પુણેમાં ગૃહ પંચાયતની સ્થાપના થયા પછી, ઘણા રાજ્યોમાં ગ્રાહક કલ્યાણ માટેની સંસ્થાઓની રચના કરવામાં આવી. આ રીતે આ આંદોલન ઉપભોક્તા હિતોના રક્ષણની દિશામાં આગળ વધ્યું. ગ્રાહકોને શોષણમાંથી મુક્ત કરવા માટે ઘણા કાયદા પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા. ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ અસ્તિત્વમાં આવ્યો ત્યારથી, ગ્રાહકોને ઝડપી, ઝડપી અને ઓછા ખર્ચે ન્યાય આપવાનો માર્ગ મોકળો થયો છે.

ગ્રાહકોના શોષણ અંગે કાનૂની જોગવાઈઓ શું છે?

ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ-2019 (ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ-2019) દેશમાં 20 જુલાઈ, 2020 ના રોજ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, જેથી ગ્રાહકો સાથે રોજેરોજની છેતરપિંડી અટકાવી શકાય અને ગ્રાહક અધિકારોને મજબૂત કરી શકાય. આ કાયદાએ હવે સાડા ત્રણ દાયકા જૂના 'કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન એક્ટ 1986'નું સ્થાન લીધું છે. ભારતમાં ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદો સ્પષ્ટ કરે છે કે દરેક વ્યક્તિ એ ઉપભોક્તા છે કે જેણે કોઈપણ વસ્તુ અથવા સેવાઓની ખરીદીના બદલામાં પૈસા ચૂકવ્યા છે અથવા આપવાનું વચન આપ્યું છે અને આવા કિસ્સામાં કોઈપણ પ્રકારના શોષણ અથવા ઉત્પીડન સામે તે પોતાનો અવાજ ઉઠાવી શકે છે અને માંગ કરી શકે છે. વળતર

ગ્રાહકોને જાગૃત કરવાના કેન્દ્ર સરકારના પ્રયાસો

'1915' પર કૉલ કરીને ફરિયાદ નોંધો - ઉપભોક્તા '1915' કૉલ કરીને અથવા મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા સરળતાથી તેમની ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. NCH ​​તાજેતરમાં ઉમેરવામાં આવેલી મૈથિલી, કાશ્મીરી અને સંથાલી ભાષાઓ સહિત 17 થી વધુ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. ઈ-દખિલ પોર્ટલ - ઉપભોક્તા ફરિયાદોની ઓનલાઈન નોંધણીની સુવિધા માટે, ઈ-દખિલ પોર્ટલની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ડિજિટાઈઝ કરવાનો છે અને ટેક્નોલોજીની મદદથી ગ્રાહકો માટે ન્યાયની પહોંચને સરળ બનાવવાનો છે.

"જાગો ગ્રહક જાગો" ઝુંબેશ - ગ્રાહક જાગૃતિને પ્રોત્સાહન આપવાના મહત્વને ઓળખીને, ગ્રાહક બાબતોનો વિભાગ (DoCA) "જાગો ગ્રાહક જાગો" નામનું દેશવ્યાપી મલ્ટીમીડિયા જાગૃતિ અભિયાન ચલાવી રહ્યું છે. સરળ સંદેશાઓ દ્વારા લોકોને ગ્રાહકોની સમસ્યાઓ અને ફરિયાદોના નિવારણ માટે જાગૃત કરવામાં આવે છે.

મીડિયા ઝુંબેશ - લેપટોપ બ્રાન્ડિંગ અને હવામાન અહેવાલ/સમાચાર અહેવાલ કૅપ્શન્સ દ્વારા ડીડી કિસાન પર રાષ્ટ્રીય ઉપભોક્તા હેલ્પલાઇનના પ્રચાર માટે મીડિયા અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019, MRP, સમાપ્તિ તારીખ, નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઇન (NCH) વિશે ગ્રાહકોને શિક્ષિત કરવા DD ન્યૂઝ અને દૂરદર્શનની પ્રાદેશિક ચેનલો પર સ્ક્રોલ સંદેશાઓ ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે.