મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્રમાં વીમા અને ડિજિટલ સુવિધાઓ વિસ્તરી રહી છે ઝડપથી

ભારતનું મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્ર ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે, અને સરકાર તેને મજબૂત બનાવવા માટે મોટા પાયે રોકાણો અને યોજનાઓ અમલમાં મૂકી રહી છે.

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં આ ક્ષેત્ર માટે અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું બજેટ ₹2,761.80 કરોડનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. આમાંથી, આ ક્ષેત્રની મુખ્ય યોજના, પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના (PMMSY) માટે આશરે ₹2,500 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે.આજે, ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો મત્સ્ય ઉત્પાદક દેશ બન્યો છે, જે વૈશ્વિક ઉત્પાદનમાં આશરે 8% યોગદાન આપે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં માછલીનું ઉત્પાદન નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું છે - 2013-14 માં 95.79 લાખ ટનથી વધીને 2024-25 માં 197.75 લાખ ટન થયું છે, જે 106% નો વધારો દર્શાવે છે.

પરિણામે, દરિયાઈ ઉત્પાદનોની નિકાસ પણ વધીને ₹62,408 કરોડ થઈ છે, જે ક્ષેત્રની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત બનાવે છે.સરકારે આ ક્ષેત્રને આધુનિક બનાવવા માટે અનેક પગલાં લીધાં છે. "બ્લુ રિવોલ્યુશન" અને PMMSY જેવી યોજનાઓ દ્વારા માછલી ઉત્પાદન, માળખાગત સુવિધાઓ અને માર્કેટિંગમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. માછીમારી બંદરો, કોલ્ડ સ્ટોરેજ સુવિધાઓ, પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ અને આધુનિક જળચરઉછેર પ્રણાલીઓ વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

ટેકનોલોજીકલ સુધારાઓમાં રિસર્ક્યુલેટરી એક્વાકલ્ચર સિસ્ટમ (RAS) અને બાયો-ફ્લોક ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે, જેનાથી ઓછા પાણી અને જગ્યામાં વધુ ઉત્પાદન શક્ય બને છે. આજની તારીખમાં, 12,000 થી વધુ RAS એકમો અને 4,200 બાયો-ફ્લોક એકમોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.સરકાર માછીમારોની આર્થિક સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઘણી યોજનાઓ પણ અમલમાં મૂકી રહી છે. કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) થી 4.39 લાખ માછીમારોને લાભ મળ્યો છે, જ્યારે 3.3 મિલિયન વ્યક્તિઓને વીમા કવરેજ આપવામાં આવ્યું છે, અને આશરે 7.44 લાખ પરિવારોને આજીવિકા સહાય મળી છે.

ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં એક મોટું પગલું ભરતા, સરકારે રાષ્ટ્રીય મત્સ્યઉદ્યોગ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ (NFDP) શરૂ કર્યું છે. 3 મિલિયનથી વધુ લોકો આ પ્લેટફોર્મમાં જોડાયા છે, જે તેમને લોન, વીમા અને અન્ય સેવાઓ માટે સિંગલ વિન્ડો પૂરી પાડે છે.માળખાગત સુવિધાઓને મજબૂત બનાવવા માટે, મત્સ્યઉદ્યોગ અને જળચરઉદ્યોગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ ફંડ (FIDF) હેઠળ ₹6,685 કરોડથી વધુના પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જે લાખો લોકોને રોજગારી પૂરી પાડે છે.વધુમાં, "અમૃત સરોવર મિશન" હેઠળ હજારો જળાશયો વિકસાવીને મત્સ્યઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.સરકારનું લક્ષ્ય આ ક્ષેત્રને આધુનિક, ડિજિટલ અને ટકાઉ બનાવવાનું છે, જેનાથી રોજગારી વધે, નિકાસ મજબૂત થાય અને રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રને ફાયદો થાય.