'વંદે માતરમ્' આઝાદીની રક્ષા માટે પ્રેરણારૂપ: પ્રધાનમંત્રી મોદી

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે શુક્રવારે નવી દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ડોર સ્ટેડિયમમાં રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ્’ના વર્ષભર ચાલનારા સ્મરણોત્સવનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ અવસર પર પ્રધાનમંત્રી મોદીએ એક સ્મારક ટપાલ ટિકિટ (Commemorative Postal Stamp) અને સિક્કો (Coin) પણ બહાર પાડ્યા. પીએમ મોદીએ ‘વંદે માતરમ્, નાદ એકમ, રૂપમ અનેક’ કાર્યક્રમ જોયો, જ્યાં વિવિધ પ્રસિદ્ધ રાષ્ટ્રીય કલાકારો દ્વારા હિંદુસ્તાની અને કર્ણાટક ગાયન શૈલીઓમાં રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ્’ની પ્રસ્તુતિ કરવામાં આવી.

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે શુક્રવારે નવી દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ડોર સ્ટેડિયમમાં રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ્’ના વર્ષભર ચાલનારા સ્મરણોત્સવનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ અવસર પર પ્રધાનમંત્રી મોદીએ એક સ્મારક ટપાલ ટિકિટ (Commemorative Postal Stamp) અને સિક્કો (Coin) પણ બહાર પાડ્યા. પીએમ મોદીએ ‘વંદે માતરમ્, નાદ એકમ, રૂપમ અનેક’ કાર્યક્રમ જોયો, જ્યાં વિવિધ પ્રસિદ્ધ રાષ્ટ્રીય કલાકારો દ્વારા હિંદુસ્તાની અને કર્ણાટક ગાયન શૈલીઓમાં રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ્’ની પ્રસ્તુતિ કરવામાં આવી.

ઉપસ્થિત જનસમુદાયને સંબોધિત કરતાં પીએમ મોદીએ કહ્યું કે 7 નવેમ્બર 2025નો દિવસ ખૂબ ઐતિહાસિક છે. આજે આપણે ‘વંદે માતરમ્’ના 150મા વર્ષનો મહાઉત્સવ મનાવી રહ્યા છીએ. આ પુણ્ય અવસર આપણને નવી પ્રેરણા આપશે અને કરોડો દેશવાસીઓને નવી ઊર્જાથી ભરી દેશે. આ દિવસને ઇતિહાસની તારીખમાં અંકિત કરવા માટે આજે ‘વંદે માતરમ્’ પર એક વિશેષ સિક્કો અને ટપાલ ટિકિટ પણ બહાર પાડવામાં આવ્યા છે. આ પ્રસંગે પીએમ મોદીએ દેશના લાખો મહાપુરુષો અને મા ભારતીના સંતાનોને ‘વંદે માતરમ્’ માટે જીવન ખપાવવા બદલ શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કર્યા.

પોતાના સંબોધન દરમિયાન તેમણે કહ્યું કે ‘વંદે માતરમ્’, આ શબ્દ એક મંત્ર છે, એક ઊર્જા છે, એક સ્વપ્ન છે અને એક સંકલ્પ છે. ‘વંદે માતરમ્’, આ શબ્દ મા ભારતીની સાધના છે, મા ભારતીની આરાધના છે. ‘વંદે માતરમ્’, આ શબ્દ આપણને ઇતિહાસમાં લઈ જાય છે, તે આપણા વર્તમાનને નવા આત્મવિશ્વાસથી ભરી દે છે અને આપણા ભવિષ્યને આ નવો હોંસલો આપે છે કે એવો કોઈ સંકલ્પ નથી જેની સિદ્ધિ ન થઈ શકે, એવો કોઈ લક્ષ્ય નથી જેને આપણે ભારતવાસી પ્રાપ્ત ન કરી શકીએ. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કહ્યું કે ગુલામીના તે કાળખંડમાં ‘વંદે માતરમ્’ આ સંકલ્પનો ઉદ્ઘોષ બની ગયો હતો કે ભારતની આઝાદીની, મા ભારતીના હાથોમાંથી ગુલામીની બેડીઓ તૂટશે. તેના સંતાનો પોતે પોતાના ભાગ્યના વિધાતા બનશે. વંદે માતરમ્ આઝાદીના પરવાનાનું તરાનું હોવાની સાથે જ એ વાતની પણ પ્રેરણા આપે છે કે આપણે આ આઝાદીની રક્ષા કેવી રીતે કરવી.

તેમણે આગળ કહ્યું કે આ ગીતની રચના ગુલામીના કાળખંડમાં થઈ, પરંતુ તેના શબ્દો ક્યારેય ગુલામીના સાયામાં કેદ ન રહ્યા. તે ગુલામીની સ્મૃતિઓથી હંમેશા આઝાદ રહ્યા. આ જ કારણથી ‘વંદે માતરમ્’ દરેક સમયમાં, દરેક કાળમાં પ્રાસંગિક છે. તેણે અમરતા પ્રાપ્ત કરી છે. ત્યાં, બંકિમચંદ્રને યાદ કરતાં પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, “1875માં, જ્યારે બંકિમ બાબુએ ‘બંગ દર્શન’માં ‘વંદે માતરમ્’ પ્રકાશિત કર્યું હતું, ત્યારે કેટલાક લોકોને લાગ્યું હતું કે આ તો માત્ર એક ગીત છે. પરંતુ જોતજોતામાં ‘વંદે માતરમ્’ ભારતની સ્વતંત્રતા સંગ્રામનો સ્વર બની ગયું. એક એવો સ્વર, જે દરેક ક્રાંતિકારીની જીભ પર હતો, એક એવો સ્વર, જે દરેક ભારતીયની ભાવનાઓને વ્યક્ત કરી રહ્યો હતો.” તેમણે આગળ લખ્યું, “1937માં, ‘વંદે માતરમ્’ના મહત્વપૂર્ણ પદો, તેની આત્માના એક ભાગને અલગ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. ‘વંદે માતરમ્’ને તોડી દેવામાં આવ્યું હતું. આ વિભાજને, દેશના વિભાજનના પણ બીજ રોપી દીધા હતા. રાષ્ટ્ર-નિર્માણના આ મહામંત્ર સાથે આ અન્યાય કેમ થયો, તે આજની પેઢીને જાણવું જરૂરી છે. કારણ કે તે જ વિભાજનકારી વિચાર આજે પણ દેશ માટે એક મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.”

દેશવાસીઓને સંદેશ આપતાં પીએમ મોદીએ કહ્યું કે આપણે આ સદીને ભારતની સદી બનાવવી છે. આ સામર્થ્ય ભારતમાં છે, આ સામર્થ્ય 140 કરોડ ભારતીયોમાં છે અને તેના માટે આપણે પોતાનાં પર વિશ્વાસ કરવો પડશે. આ કાર્યક્રમ 7 નવેમ્બર 2025 થી 7 નવેમ્બર 2026 સુધી ચાલનારા એક વર્ષના રાષ્ટ્રવ્યાપી સ્મરણોત્સવનો ઔપચારિક શુભારંભ છે. હકીકતમાં, વર્ષ 2025માં વંદે માતરમ્ ગીતની રચનાના 150 વર્ષ પૂર્ણ થઈ રહ્યા છે. બંકિમચંદ્ર ચટર્જી દ્વારા રચિત આપણું રાષ્ટ્રીય ગીત વંદે માતરમ્ અક્ષય નવમીના પાવન અવસર પર, 7 નવેમ્બર 1875ના રોજ લખાયું હતું. વંદે માતરમ્ પહેલીવાર સાહિત્યિક પત્રિકા બંગદર્શનમાં તેમના નવલકથા આનંદમઠના એક અંશ તરીકે પ્રકાશિત થયું હતું.