વસ્તી ગણતરી 2027 ની તૈયારીઓ અંતિમ તબક્કામાં; એપ્રિલ 2026 માં ઘર યાદી બનાવવાનો તબક્કો શરૂ થશે: RGI

ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને વસ્તી ગણતરી કમિશનર (RGI) મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણે સોમવારે જાહેરાત કરી હતી કે વસ્તી ગણતરી 2027 ની તૈયારીઓ અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે.

આગામી વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો - ઘર યાદી બનાવવા અને ઘર વસ્તી ગણતરી (HLO) - એપ્રિલ 2026 માં ઘણા રાજ્યોમાં શરૂ થશે. તેમણે નવી દિલ્હીના રાષ્ટ્રીય મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા આ માહિતી આપી.

વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે:

વસ્તી ગણતરી 2027 બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે:

તબક્કો 1: ઘર યાદી બનાવવા અને ઘર વસ્તી ગણતરી (HLO)

– આ તબક્કામાં બધી ઇમારતો અને માળખાઓની યાદી હશે.

– રહેવાની સ્થિતિ, સુવિધાઓ અને મિલકતો વિશેની માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે.

– દરેક ઇમારતને જીઓ-ટેગ કરવામાં આવશે અને એક અનન્ય ઓળખ નંબર સોંપવામાં આવશે.

– આ તબક્કો એપ્રિલ અને સપ્ટેમ્બર 2026 ની વચ્ચે પૂર્ણ થશે.

બીજો તબક્કો: વસ્તી ગણતરી (PE)

– આ દરેક વ્યક્તિ વિશે વ્યક્તિગત માહિતી એકત્રિત કરશે, જેમાં ઉંમર, લિંગ, વ્યવસાય, સાક્ષરતા, જાતિ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
– સંદર્ભ તારીખ: 1 માર્ચ, 2027 (સામાન્ય વિસ્તારો માટે)
– સંદર્ભ તારીખ: 1 ઓક્ટોબર, 2026 (બરફથી ઢંકાયેલા વિસ્તારો માટે)

સંદર્ભ તારીખનું મહત્વ

રજિસ્ટ્રાર જનરલે સમજાવ્યું કે સંદર્ભ તારીખ સમગ્ર દેશ માટે એક સમાન "સ્નેપશોટ" તરીકે કામ કરે છે, જે ડેટાની ચોકસાઈ, સુસંગતતા અને માન્યતા સુનિશ્ચિત કરે છે. ડિજિટલ સિસ્ટમ અને સ્વ-ગણતરી: આ વસ્તી ગણતરીમાં ડિજિટલ સિસ્ટમોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. નાગરિકો તેમની માહિતી ઓનલાઈન દાખલ કરીને સ્વ-ગણતરી કરી શકશે. આ સુવિધા 30 દિવસ માટે ઉપલબ્ધ રહેશે, જે ઘરયાદીની શરૂઆતના 15 દિવસ પહેલા શરૂ થશે, ગણતરીકારો પર નિર્ભરતા ઘટાડશે.

સમયરેખા

એપ્રિલ 2026: 11 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
મે 2026:9 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
જૂન 2026: 3
જુલાઈ 2026: 2
ઓગસ્ટ 2026: 2

અન્ય મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

– છેલ્લી વસ્તી ગણતરી 2011 માં હાથ ધરવામાં આવી હતી.
– કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ડિસેમ્બર 2025 માં વસ્તી ગણતરી માટે ₹11,718.24 કરોડના ખર્ચને મંજૂરી આપી છે.
– દેશભરમાં 80,000 થી વધુ તાલીમ બેચ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
– વસ્તી ગણતરી કાયદાની કલમ 15 હેઠળ પૂરી પાડવામાં આવેલી બધી વ્યક્તિગત માહિતી સખત ગુપ્ત રહેશે. તેનો RTI હેઠળ માંગ કરી શકાતો નથી, કોર્ટમાં પુરાવા તરીકે ઉપયોગ કરી શકાતો નથી અથવા અન્ય કોઈપણ સંસ્થા સાથે શેર કરી શકાતો નથી.
– મજબૂત ડેટા સુરક્ષા પગલાં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. ડેટા સેન્ટરોને "મહત્વપૂર્ણ માહિતી માળખા" જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

રજિસ્ટ્રાર જનરલે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો, જણાવ્યું કે તેમનું સમગ્ર વહીવટી તંત્ર પાયાના સ્તરે ફિલ્ડવર્કની સફળતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કાર્યરત છે. આ વસ્તી ગણતરી દેશની સામાજિક-આર્થિક યોજનાઓ ઘડવા અને અમલમાં મૂકવા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.