'વિક્રમ-1' એ ઇતિહાસ રચ્યો; ભારતની પ્રથમ ખાનગી ઓર્બિટલ રોકેટ ફ્લાઇટ સફળ રહી

ભારતનું પ્રથમ ખાનગી રીતે વિકસિત ઓર્બિટલ-ક્લાસ રોકેટ, ‘વિક્રમ-1’, શનિવારે શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી સફળતાપૂર્વક પ્રક્ષેપણ કરવામાં આવ્યું અને તેની નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચી ગયું.

આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ સાથે, ભારત ખાનગી ક્ષેત્રમાં ઓર્બિટલ લોન્ચ ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરનાર વિશ્વનો ત્રીજો દેશ બન્યો છે. હૈદરાબાદ સ્થિત સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ દ્વારા વિકસિત, રોકેટે તમામ મિશન તબક્કાઓ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા અને પૃથ્વીથી લગભગ 450 કિલોમીટર ઉપર ભ્રમણકક્ષામાં તેના પેલોડ્સ તૈનાત કર્યા.

સ્કાયરૂટે મિશન સફળતાની જાહેરાત કરી

સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર જાહેરાત કરી કે ‘વિક્રમ-1’ (ટેસ્ટ ફ્લાઇટ-1) એ તેનું અંતિમ બર્ન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું છે અને તમામ પેલોડ્સને નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યા છે. કંપનીએ આને ભારતીય ખાનગી અવકાશ ક્ષેત્ર માટે એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન તરીકે આવકાર્યો.

મિશન તબક્કાવાર પૂર્ણ થયું

લોન્ચ પછી, ‘વિક્રમ-1’ લોન્ચ ટાવરથી સુરક્ષિત અંતરે ખસેડાયું. ત્યારબાદ, પ્રથમ ઘન-બળતણ તબક્કો, 'કલામ-૧૨૦૦', સફળતાપૂર્વક અલગ થયો અને રોકેટને ગાઢ વાતાવરણમાંથી બહાર કાઢ્યો. આગળ, પેલોડ ફેરીંગ અલગ થયું, જેનાથી ઉપગ્રહો પહેલી વાર ખુલ્લા અવકાશ વાતાવરણમાં ખુલ્લા થયા.

બીજા તબક્કા, 'કલામ-250', તેનું બર્નિંગ પૂર્ણ કર્યું અને અલગ થયું, જ્યારે ત્રીજા તબક્કા, 'કલામ-100', રોકેટને તેનો અંતિમ વેગ પૂરો પાડ્યો. અંતે, પ્રવાહી ભ્રમણકક્ષા ગોઠવણ મોડ્યુલે પેલોડ્સને 450 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) માં ગોઠવ્યા.

350 કિલોગ્રામ સુધીના પેલોડ્સ વહન કરવામાં સક્ષમ

વિક્રમ-1 ને 450 કિમીની ઊંચાઈએ લો અર્થ ઓર્બિટમાં 60-ડિગ્રી ઝોક સાથે 350 કિલોગ્રામ વજનના પેલોડ્સ મૂકવા માટે વિકસાવવામાં આવ્યું છે. તે ત્રણ ઘન-બળતણ તબક્કાઓ અને 3ડી-પ્રિન્ટેડ લિક્વિડ એન્જિન ધરાવતા ઓર્બિટલ એડજસ્ટમેન્ટ મોડ્યુલથી સજ્જ છે. તેના કાર્બન-સંયુક્ત માળખા સાથે, આ રોકેટને ભારતીય ખાનગી અવકાશ ઉદ્યોગ માટે એક મોટી તકનીકી સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

**અવકાશમાં અનેક ગ્રાહક પેલોડ પહોંચ્યા**

તેના પ્રથમ મિશનમાં, 'વિક્રમ-1' એ ઘણા ગ્રાહક પેલોડને ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યા. આમાં સ્કાયરૂટનો 'સ્કોપ' ઉપગ્રહ, ડી-ઓર્બિટનો ટેકનોલોજી પ્રદર્શન પેલોડ, પ્લેનેટ સ્પેસનો 'સોલાર્સ S-3' ઉપગ્રહ અને કોસ્મોસર્વ સ્પેસનો 'એમ્બ્રેસ' રોબોટિક આર્મનો સમાવેશ થાય છે. અવકાશ કાટમાળને કબજે કરવાના ઉદ્દેશ્યથી 'એમ્બ્રેસ' વિકસાવવામાં આવ્યો છે.

**કલાત્મક અને સ્મારક પેલોડ પણ મિશનનો ભાગ છે**

મિશનના ભાગ રૂપે 'કોસ્મિક બ્લૂમ' નામની ફૂલ આકારની કલાકૃતિ પણ અવકાશમાં મોકલવામાં આવી હતી. વધુમાં, પેલોડમાં 18-કેરેટ સોનાથી બનેલું એક માઇક્રો-રોકેટ શામેલ હતું; તેમાં નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા વૈજ્ઞાનિક સી.વી. રમન, ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમના પિતા ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને વૈજ્ઞાનિક ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામની લઘુચિત્ર કોતરણી છે.

**ભારતીય ખાનગી અવકાશ ક્ષેત્ર માટે ઐતિહાસિક સિદ્ધિ**

‘વિક્રમ-1’ ની સફળતાને ભારતના ખાનગી અવકાશ ઉદ્યોગ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ ગણવામાં આવે છે. આ સિદ્ધિ માત્ર વૈશ્વિક સ્તરે ખાનગી કંપનીઓની અવકાશ પ્રક્ષેપણ ક્ષમતાઓને સ્થાપિત કરશે નહીં પરંતુ ભારતના વાણિજ્યિક અવકાશ ક્ષેત્રને એક નવી દિશામાં પણ દોરી જશે.