શુભમ શુક્લા સ્પેસ સ્ટેશન પહોંચનાર પ્રથમ ભારતીય અવકાશયાત્રી બન્યા

ભારત માટે, 26 જૂનનો દિવસ અવકાશ ક્ષેત્રે ઐતિહાસિક બની ગયો છે. ભારતીય વાયુસેનાના ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લાએ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) પર પગ મૂક્યો. આ સાથે, તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશન (ISS) પર પહોંચનારા પ્રથમ ભારતીય બન્યા અને 41 વર્ષ પછી કોઈ ભારતીય અવકાશયાત્રી બન્યા.

1984ની શરૂઆતમાં, વિંગ કમાન્ડર રાકેશ શર્માએ સોવિયેત યુનિયનના 'સોયુઝ T-11' પર ઉડાન ભરી હતી. શુભમ શુક્લાએ એક્સિઓમ સ્પેસના ખાનગી મિશન એક્સિઓમ-4 (એક્સ-4) હેઠળ અમેરિકન કંપની સ્પેસએક્સના ડ્રેગન અવકાશયાન 'ગ્રેસ' પર અવકાશમાં પહોંચ્યા હતા. 

આ ફ્લાઇટ બુધવારે યુએસએના ફ્લોરિડા સ્થિત નાસાના કેનેડી સ્પેસ સેન્ટરથી ભારતીય સમય મુજબ બપોરે 12:00 વાગ્યે (2:31 AM ET) શરૂ થઈ હતી અને લગભગ 14 કલાકની મુસાફરી પછી, તે ગુરુવારે સાંજે 4:00 વાગ્યે (6:30 AM ET) સ્પેસ સ્ટેશનના 'હાર્મની' મોડ્યુલ સાથે જોડાઈ ગઈ. સ્પેસએક્સે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું, "ડોકિંગ કન્ફર્મ!"

શુભાંશુ શુક્લા અવકાશમાં પહોંચનારા ભારતના બીજા નાગરિક છે. તેમના પહેલા, 1984 માં, વિંગ કમાન્ડર રાકેશ શર્માએ સોવિયેત યુનિયનના સોયુઝ ટી-11 મિશનથી અવકાશમાં મુસાફરી કરી હતી. જોકે, શુભાંશુ શુક્લા આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પહોંચનારા પ્રથમ ભારતીય છે. 

એક્સ-4 મિશનમાં તેમની સાથે ત્રણ લોકો હતા, જેમાં મિશન કમાન્ડર પેગી વ્હિટસન, પોલેન્ડના અવકાશયાત્રી સ્લેવોજ ઉજ્ન્સકી-વિસ્નીવસ્કી અને હંગેરીના પેલોડ નિષ્ણાત ટિબોર કાપુનો સમાવેશ થાય છે. અવકાશમાં પહોંચ્યા પછી, શુભાંશુ શુક્લાએ પોતાનો પહેલો સંદેશ મોકલ્યો. 

તેમણે કહ્યું, "નમસ્તે મિત્રો, હું અવકાશમાંથી બોલી રહ્યો છું. મારા સાથી અવકાશયાત્રીઓ સાથે અહીં રહીને ખૂબ આનંદ થાય છે. લોન્ચ સમયે, મને સીટમાં જોરદાર ધક્કો લાગ્યો અને હવે અહીં બધું વજનહીન લાગે છે. હું બાળકની જેમ અહીં ચાલવાનું અને ખાવાનું શીખી રહ્યો છું."

શુભાંશુ શુક્લાનો જન્મ 10 ઓક્ટોબર 1985ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં થયો હતો. તેઓ ભારતીય વાયુસેનાના ફાઈટર પાઇલટ છે અને ઈસરોના ગગનયાન મિશન માટે પસંદ કરાયેલા ચાર અવકાશયાત્રીઓમાંના એક છે. ISS પરના તેમના બે અઠવાડિયાના રોકાણ દરમિયાન, તેઓ ખોરાક અને પોષણ સંબંધિત વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો કરશે. તેમના પ્રયોગો ખાસ કરીને પોષક તત્વોથી ભરપૂર સૂક્ષ્મ શેવાળ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જેને ભવિષ્યની લાંબી અવકાશ યાત્રાઓ માટે સંભવિત ખોરાક સ્ત્રોત તરીકે ગણવામાં આવે છે.

આ સંશોધન ISRO, બાયોટેકનોલોજી વિભાગ (DBT) અને NASA ના સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. અવકાશની સૂક્ષ્મ ગુરુત્વાકર્ષણ અને કિરણોત્સર્ગ શેવાળના જનીન અભિવ્યક્તિ, પ્રોટીન સંશ્લેષણ અને મેટાબોલિક પ્રવૃત્તિને કેવી રીતે અસર કરે છે તેનો અભ્યાસ કરવામાં આવશે. અવકાશમાં ઉગાડવામાં આવતા શેવાળની ​​તુલના પૃથ્વી પર ઉગાડવામાં આવતા શેવાળ સાથે કરવામાં આવશે.

શુભાંશુ શુક્લાની આ યાત્રાને ભારતના મહત્વાકાંક્ષી ગગનયાન મિશન પહેલા એક મહત્વપૂર્ણ તૈયારી માનવામાં આવે છે. તમને જણાવી દઈએ કે ISROનું ગગનયાન મિશન 2025 માં લોન્ચ કરવાની યોજના છે, જેમાં ભારત સ્વદેશી ટેકનોલોજી સાથે તેના અવકાશયાત્રીઓને અવકાશમાં મોકલશે