6000 કિમી રેલ્વે વિસ્તરણને મંજૂરી, ગયા વર્ષ કરતાં 114% નો વધારો

ભારતીય રેલ્વે પીએમ ગતિ શક્તિ રાષ્ટ્રીય માસ્ટર પ્લાન હેઠળ વ્યાપક અને પરિવર્તનશીલ વિસ્તરણને વેગ આપી રહી છે, દેશના સૌથી દૂરના ખૂણાઓને કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડી રહી છે અને સૌથી ગરીબ અને સૌથી વંચિત વિસ્તારોને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે.

સમાવિષ્ટ વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય એકીકરણ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં નવી રેલ લાઇનો, ડબલિંગ, મલ્ટી-ટ્રેકિંગ અને અન્ય કાર્યો સાથે સંકળાયેલા 100 પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ અભૂતપૂર્વ પહેલ ભારતીય રેલ્વેની સુધારેલ કનેક્ટિવિટી દ્વારા દેશની વિવિધતાને એક કરવા માટેની મજબૂત પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે, સાથે સાથે ઉચ્ચ-ક્ષમતા, આધુનિક અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર રેલ નેટવર્ક માટે મજબૂત પાયો પણ નાખે છે.આ પ્રોજેક્ટ્સમાં કુલ ₹1.53 લાખ કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે, જે 6,000 કિમીથી વધુ રેલ્વે નેટવર્કને આવરી લે છે. રેલ્વે વિસ્તરણમાં આ એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપ છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 ની સરખામણીમાં, જ્યાં ₹72,869 કરોડના 64 પ્રોજેક્ટ્સ (2,800 કિમીથી વધુ) મંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા, આ વર્ષે પ્રોજેક્ટ મંજૂરીઓમાં 56 ટકાનો વધારો થયો છે, રૂટ કવરેજમાં 114 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે, અને નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતામાં 110 ટકાથી વધુનો નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે.

મંજૂર થયેલા 100 પ્રોજેક્ટ્સમાં નવી લાઇનો, ડબલિંગ અને મલ્ટી-ટ્રેકિંગ કામો, તેમજ બાયપાસ લાઇનો, ફ્લાયઓવર અને કોર્ડ લાઇનનો સમાવેશ થાય છે. તેમનો વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્ય ગીચ રૂટ પર ભીડ ઘટાડવાનો, સમયસરતા સુધારવાનો અને મુસાફરોના અનુભવને વધારવાનો છે, સાથે સાથે અછતગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં કનેક્ટિવિટીનો વિસ્તાર કરવાનો છે. આ પહેલો કામગીરી કાર્યક્ષમતામાં નોંધપાત્ર સુધારો કરશે અને નેટવર્કમાં મુસાફરીનો સમય ઘટાડશે તેવી અપેક્ષા છે.આ પ્રોજેક્ટ્સ લગભગ તમામ મુખ્ય રાજ્યોમાં ફેલાયેલા છે, જે રેલ્વે નેટવર્કના સંતુલિત અને સમાવિષ્ટ વિસ્તરણને સુનિશ્ચિત કરે છે. મહારાષ્ટ્ર (17 પ્રોજેક્ટ્સ), બિહાર (11), ઝારખંડ (10) અને મધ્યપ્રદેશ (9) મુખ્ય ફોકસ રાજ્યો તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, જે ફ્રેઇટ કોરિડોર, ઔદ્યોગિક કનેક્ટિવિટી અને મુસાફરોની માંગમાં તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખે છે. આ ક્ષેત્રોમાં રોકાણના પ્રમાણથી મુસાફરો અને માલવાહક સેવાઓ બંનેમાં નોંધપાત્ર સુધારો થવાની અપેક્ષા છે.

મહારાષ્ટ્ર, બિહાર, ઝારખંડ અને મધ્યપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં આ પ્રોજેક્ટ્સ ફ્રેઇટ કોરિડોરને મજબૂત બનાવશે, ઔદ્યોગિક જોડાણોને વેગ આપશે અને મુસાફરોની ગતિશીલતામાં સુધારો કરશે. આ રાજ્યો ભારતના લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્કની કરોડરજ્જુ બનાવે છે, અને અહીં સુધારેલ કનેક્ટિવિટી સમગ્ર અર્થતંત્રને વ્યાપક લાભ લાવશે.પીએમ ગતિ શક્તિ રાષ્ટ્રીય માસ્ટર પ્લાન અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટ્સ ફક્ત માળખાગત બાંધકામ સુધી મર્યાદિત નથી પરંતુ સામાજિક પરિવર્તનને પણ સક્ષમ બનાવે છે. આદિવાસી અને દૂરના વિસ્તારોમાં રેલ કનેક્ટિવિટીના વિસ્તરણ પર મુખ્ય ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. છત્તીસગઢમાં રોવઘાટ-જગદલપુર લાઇન અને ઝારખંડ અને ઓડિશામાં અન્ય ઘણા કોરિડોર જેવી સીમાચિહ્નરૂપ પહેલો બજારો, આરોગ્યસંભાળ, શિક્ષણ અને રોજગારની તકો સુધી પહોંચ સુનિશ્ચિત કરશે, જે વંચિત વસ્તીને રાષ્ટ્રીય વિકાસના મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવશે.

આર્થિક દ્રષ્ટિકોણથી, આ વિસ્તરણ મોટા પાયે અને પરિવર્તનશીલ રોકાણો તરફ નિર્ણાયક પરિવર્તન દર્શાવે છે. ₹1,000 કરોડથી વધુ ખર્ચે 35 થી વધુ પ્રોજેક્ટ્સ કોરિડોર-સ્તરના અપગ્રેડ માટે પાયો બનાવે છે. મુખ્ય પ્રોજેક્ટ્સમાં આશરે ₹10,150 કરોડના ખર્ચે કસારા-મનમાડ 3જી અને ૪થી લાઇન (131 કિમી), ₹8,740 કરોડથી વધુના ખર્ચે ખારસિયા-નયા રાયપુર-પરમલકાસા ૫મી અને 6ઠ્ઠી લાઇન (278કિમી), ₹5,450 કરોડથી વધુના ખર્ચે ઇટારસી-નાગપુર 4થી લાઇન (297કિમી) અને ₹5,000 કરોડથી વધુના ખર્ચે સિકંદરાબાદ (સનતનગર)-વાડી 3જી અને 4થી લાઇન (173 કિમી)નો સમાવેશ થાય છે. એકસાથે, આ પ્રોજેક્ટ્સ ફક્ત ₹28,000 કરોડના છે, જેમાં ઉચ્ચ-ઘનતાવાળા ટ્રંક રૂટને મજબૂત બનાવવા પર ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.આ પ્રોજેક્ટ્સ 'મિશન 3000 મેટ્રિક ટન' પહેલ સાથે વ્યૂહાત્મક રીતે જોડાયેલા છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય માલવાહક ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાનો છે. પોર્ટફોલિયોમાં ઊર્જા કોરિડોર પ્રોજેક્ટ્સનું પ્રભુત્વ છે, જે કોલસા અને ખનિજોની ઝડપી હિલચાલને સરળ બનાવે છે અને ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવે છે. ઉચ્ચ ઘનતાવાળા નેટવર્ક પ્રોજેક્ટ્સ મહત્વપૂર્ણ માર્ગો પર ભીડ ઘટાડે છે, જ્યારે 'રેલ-મહાસાગર કોરિડોર' બંદર જોડાણ અને દરિયાકાંઠાના વેપારમાં સુધારો કરે છે. એકસાથે, આ પહેલો એકંદર નેટવર્ક કાર્યક્ષમતા અને લોજિસ્ટિક્સ કામગીરીમાં સુધારો કરશે.

આ મોટા રોકાણથી નોંધપાત્ર રોજગારી સર્જન થવાની, સ્ટીલ અને સિમેન્ટ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં માંગમાં વધારો થવાની અને દેશભરમાં લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની અપેક્ષા છે. જેમ જેમ આ પ્રોજેક્ટ્સ આગળ વધશે તેમ તેમ રેલ્વે ક્ષમતામાં વધારો થશે, સેવા વિતરણમાં સુધારો થશે અને ભારતના આર્થિક વિકાસ માટે ઉત્પ્રેરક બનશે. આ કોઈ નાની પ્રગતિ નથી, આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતના આગામી આર્થિક છલાંગ માટે માર્ગ મોકળો કરશે.