AIની એન્ટ્રી વચ્ચે ભારતના IT સેક્ટરે 1.35 લાખ નવી નોકરીઓ આપી

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઓટોમેશનના કારણે મોટા પાયે છટણી થવાની વ્યાપક ચર્ચાઓ વચ્ચે ભારતના ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (IT) ક્ષેત્રે મોટો રાહતનો દૌર જોવા મળ્યો છે. સરકારે બુધવારે સંસદમાં આપેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY26) દરમિયાન દેશના IT સેક્ટરે આશરે 1.35 લાખ નવી નોકરીઓ ઉમેરી છે અને તે 'નેટ હાયરર' (કર્મચારીઓ ઉમેરનારું ક્ષેત્ર) તરીકે મજબૂતીથી જળવાઈ રહ્યું છે. લોકસભામાં એક લેખિત જવાબ રજૂ કરતા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) એ જણાવ્યું હતું કે આ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન થયેલા નોંધપાત્ર વધારાને કારણે FY26 ના અંત સુધીમાં ઉદ્યોગનું કુલ કાર્યબળ વધીને 60 લાખ પર પહોંચી ગયું છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઓટોમેશનના કારણે મોટા પાયે છટણી થવાની વ્યાપક ચર્ચાઓ વચ્ચે ભારતના ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (IT) ક્ષેત્રે મોટો રાહતનો દૌર જોવા મળ્યો છે. સરકારે બુધવારે સંસદમાં આપેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY26) દરમિયાન દેશના IT સેક્ટરે આશરે 1.35 લાખ નવી નોકરીઓ ઉમેરી છે અને તે 'નેટ હાયરર' (કર્મચારીઓ ઉમેરનારું ક્ષેત્ર) તરીકે મજબૂતીથી જળવાઈ રહ્યું છે. લોકસભામાં એક લેખિત જવાબ રજૂ કરતા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) એ જણાવ્યું હતું કે આ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન થયેલા નોંધપાત્ર વધારાને કારણે FY26 ના અંત સુધીમાં ઉદ્યોગનું કુલ કાર્યબળ વધીને 60 લાખ પર પહોંચી ગયું છે.

AI અને ઓટોમેશનથી બદલાતું સ્વરૂપ અને નોકરીઓ પર અસર:

• પુનઃસંરચના અને જોખમ: નીતિ આયોગ (NITI Aayog) ના મૂલ્યાંકનને ટાંકીને મંત્રાલયે સ્વીકાર્યું છે કે AI અને ઓટોમેશનના કારણે સેક્ટરમાં વ્યાપક પુનઃસંરચના (Restructuring) થઈ રહી છે. ખાસ કરીને રૂઢિચુસ્ત અને પુનરાવર્તિત (Repetitive) નોકરીઓ પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.

• કઈ ભૂમિકાઓ પ્રભાવિત? એન્ટ્રી-લેવલની ભૂમિકાઓ જેવી કે જુનિયર ક્વોલિટી એશ્યોરન્સ અને લેવલ-1 IT સપોર્ટ ઓટોમેશનથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા છે.

• નવા યુગની તકો: જો કે, આ તકનીકી પરિવર્તનને કારણે ખાસ વિશેષજ્ઞતા ધરાવતી અને નેક્સ્ટ જનરેશનની ભૂમિકાઓ માટે માંગ પણ ઊભી થઈ રહી છે, જેનાથી એકંદરે નવી ભરતીઓને વેગ મળ્યો છે.

ઇન્ડસ્ટ્રી બોડી નાસ્કોમ (Nasscom) અગાઉ સ્પષ્ટ કરી ચૂકી છે કે મોટા પાયે થતા વર્કફોર્સ એડજસ્ટમેન્ટ એ ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે રોજગારીમાં કોઈ માળખાકીય ઘટાડો નથી, પરંતુ બદલાતા બિઝનેસ મોડેલ્સ અને ચક્રીય પરિબળોનું પરિણામ છે.

ભારતીય કર્મચારીઓમાં નોકરીની સુરક્ષાને લઈને વિશ્વાસ:

ADP રિસર્ચના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ભારત નોકરીની સુરક્ષા બાબતે વૈશ્વિક સ્તરે મોખરે છે:

• ભારતના લગભગ 30 ટકા કર્મચારીઓ એવું માને છે કે તેમની નોકરી સુરક્ષિત છે. આ સાથે ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ત્રીજા સ્થાને અને એશિયા પેસિફિક (APAC) ક્ષેત્રમાં પ્રથમ સ્થાને છે. (સરખામણીએ સમગ્ર APAC ક્ષેત્રમાં માત્ર 18 ટકા લોકો જ પોતાની નોકરી સુરક્ષિત માને છે).

• નોકરીના પ્રકાર મુજબ વિશ્વાસ: ભારતમાં નોકરીની સુરક્ષા અંગેનો સેન્ટિમેન્ટ અલગ-અલગ છે. જ્ઞાન આધારિત કામ કરનારા (Knowledge Workers) માંથી 37 ટકા લોકો આત્મવિશ્વાસ ધરાવે છે, જ્યારે કુશળ કાર્યો (Skilled Tasks) કરનારા 18 ટકા અને પુનરાવર્તિત કાર્યો કરનારા 17 ટકા લોકો જ સુરક્ષા અનુભવે છે.

નિષ્ણાતોના મતે, જનરેટિવ AI ભારતના IT ક્ષેત્રમાં વ્યાપક સ્તરે નોકરીઓ છીનવી રહ્યું નથી, પરંતુ કામ કરવાની પદ્ધતિને પુનઃવ્યવસ્થિત કરી રહ્યું છે, ઉત્પાદકતા વધારી રહી છે અને હાઇબ્રિડ સ્કિલ સેટ્સ તરફ માંગને આકર્ષિત કરી રહી છે.