નેપાળ: પીએમ બાલેન્દ્ર શાહના વટહુકમ પછી 1,500 થી વધુ રાજકીય નિમણૂકોને દૂર કરવામાં આવ્યા

નેપાળના રાષ્ટ્રપતિ રામ ચંદ્ર પૌડેલે શનિવારે એક જ ઝાટકે પાછલા વર્ષોના 1,594 રાજકીય નિમણૂકોને દૂર કરવા માટે એક વટહુકમ બહાર પાડ્યો.

આ પગલાથી નેપાળના વહીવટી ક્ષેત્રમાં વ્યાપક વિક્ષેપ પડ્યો છે. યુનિવર્સિટીઓ, રાજ્ય-માલિકીના સાહસો, નિયમનકારી સંસ્થાઓ, પરિષદો, બોર્ડ, સંશોધન સંસ્થાઓ અને મીડિયા સંગઠનોના અધિકારીઓને બરતરફ કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે ઘણી સંસ્થાઓ નેતૃત્વ વિના રહી ગઈ છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં સૌથી મોટા વહીવટી સુધારાઓમાંના એક તરીકે વર્ણવવામાં આવેલા, "2026 માં જાહેર અધિકારીઓને પદ પરથી દૂર કરવા સંબંધિત ખાસ જોગવાઈઓ પરના વટહુકમ" માં જોગવાઈ આદેશ આપે છે કે 26 માર્ચ પહેલા કરવામાં આવેલી બધી નિમણૂકો આપમેળે સમાપ્ત થઈ જશે, કાર્યકાળ, લાભો અથવા નિમણૂકની શરતોને ધ્યાનમાં લીધા વિના.

"પ્રવર્તમાન કાયદાઓમાં અન્યત્ર કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, 26 માર્ચ પહેલાના સમયપત્રક મુજબ જાહેર સંસ્થાઓમાં નિયુક્ત અને હાલમાં પદ સંભાળતા જાહેર અધિકારીઓને આ વટહુકમના પ્રારંભ પછી તેમના સંબંધિત હોદ્દા પરથી આપમેળે દૂર કરવામાં આવશે," દસ્તાવેજ જણાવે છે.

જોકે, આટલી મોટી સંખ્યામાં અધિકારીઓને બરતરફ કરવાના આ મોટા પગલાથી નવા નેતૃત્વની તાત્કાલિક નિમણૂકના અભાવે આ સંસ્થાઓની કામગીરી પર ચિંતા વ્યક્ત થઈ છે. વડા પ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહના નેતૃત્વ હેઠળના મંત્રીમંડળની ભલામણ પર આ વટહુકમ બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો.

આ પગલું 5 માર્ચે યોજાયેલી ચૂંટણીઓ બાદ લેવામાં આવ્યું છે જેમાં રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP) નીચલા ગૃહ, પ્રતિનિધિ ગૃહમાં લગભગ બે તૃતીયાંશ બહુમતી સાથે સત્તામાં આવી હતી. તેના વરિષ્ઠ નેતા, શાહને 26 માર્ચે વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા ત્યારથી, નવી સરકારે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પરિવર્તન લાવવા માટે ઘણા પગલાં લીધા છે. રાષ્ટ્રપતિ પૌડેલે અગાઉ સરકારની ભલામણ પર 30 એપ્રિલના રોજ યોજાનાર સંસદીય સત્રને સ્થગિત કરી દીધું હતું, જેનાથી વટહુકમ જારી કરવાનો માર્ગ મોકળો થયો હતો.

નવી સરકારની કેટલીક કાર્યવાહી વિવાદાસ્પદ રહી છે, ખાસ કરીને કાઠમંડુના નદીના પટમાંથી તેમણે બનાવેલા ઝૂંપડાઓ અને માળખાઓને તોડી પાડીને તેમને બળજબરીથી દૂર કરવા. નવી સરકારના સમર્થકો દલીલ કરે છે કે નદીના પટમાં કબજો કરનારા ઘણા નકલી ભૂમિહીનોને દૂર કરવા જરૂરી હતા. સરકારે સાચા ભૂમિહીનોને ફરીથી વસાવવાનું વચન આપ્યું છે. જોકે, ટીકાકારોનો દાવો છે કે બાલેન્દ્ર શાહ સરકારે પૂરતી વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા વિના વસાહતો ખાલી કરાવી હતી, જેના કારણે ઘણા પરિવારો બેઘર બન્યા હતા અને મહિલાઓ, બાળકો અને વૃદ્ધો નબળા બન્યા હતા.

મની લોન્ડરિંગની તપાસના ભાગ રૂપે ઘણા પ્રભાવશાળી અને વિવાદાસ્પદ ઉદ્યોગપતિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

મની લોન્ડરિંગ કાયદામાં સુધારો કરવા માટે બીજો એક વટહુકમ પણ જારી કરવામાં આવ્યો છે, જેનો હેતુ સત્તામાં રહેલા લોકો સામે કાર્યવાહી કરવાનું સરળ બનાવવાનો છે. ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનો કે.પી. શર્મા ઓલી, શેર બહાદુર દેઉબા અને પુષ્પા કમલ દહલ પણ મની લોન્ડરિંગની તપાસનો સામનો કરી રહ્યા છે.

નોંધનીય છે કે, સરકારી એજન્સીઓ દ્વારા ડિજિટલ ગવર્નન્સ અને ઝડપી સેવા વિતરણ માટેના દબાણને વ્યાપક પ્રશંસા મળી છે.