વેનેઝુએલાના તેલ ભંડારના દ્વાર ભારત માટે ખૂલ્યા, અમેરિકાએ તૈયાર કર્યું ખાસ 'પેમેન્ટ મોડલ'

ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા (Energy Security) માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી એક ખૂબ જ મોટા અને વ્યૂહાત્મક સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાના વ્હાઇટ હાઉસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે ભારત હવે ફરીથી વેનેઝુએલા પાસેથી કાચું તેલ (Crude Oil) ખરીદી શકશે. જોકે, આ વખતે આ સોદો સીધો નહીં, પરંતુ અમેરિકાના કડક ‘કંટ્રોલ્ડ ફ્રેમવર્ક’ હેઠળ થશે.

ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા (Energy Security) માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી એક ખૂબ જ મોટા અને વ્યૂહાત્મક સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાના વ્હાઇટ હાઉસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે ભારત હવે ફરીથી વેનેઝુએલા પાસેથી કાચું તેલ (Crude Oil) ખરીદી શકશે. જોકે, આ વખતે આ સોદો સીધો નહીં, પરંતુ અમેરિકાના કડક ‘કંટ્રોલ્ડ ફ્રેમવર્ક’ હેઠળ થશે.

શું છે અમેરિકાનું નવું ‘કંટ્રોલ્ડ ફ્રેમવર્ક’?
અમેરિકાના ઉર્જા મંત્રી ક્રિસ્ટોફર રાઈટે આ યોજનાનો ખુલાસો કરતા જણાવ્યું હતું કે, વેનેઝુએલાના તેલના વેચાણ પર હવે સંપૂર્ણ અમેરિકી દેખરેખ રહેશે. આ વ્યવસ્થાની મુખ્ય બાબતો નીચે મુજબ છે:

નાણાકીય નિયંત્રણ: તેલના વેચાણથી મળતી રકમ વેનેઝુએલાની સરકારને સીધી નહીં મળે, પરંતુ અમેરિકાના નિયંત્રણ હેઠળના એસ્ક્રો એકાઉન્ટ્સમાં જમા થશે.

લોકકલ્યાણનો હેતુ: આ નાણાંનો ઉપયોગ વેનેઝુએલામાં ભ્રષ્ટાચાર કે સરકારી દુરુપયોગને બદલે ત્યાંના સામાન્ય નાગરિકોની જરૂરિયાતો અને માનવતાવાદી કાર્યો માટે કરવામાં આવશે.

ઉત્પાદન સહાય: અમેરિકા માત્ર તેલ ખરીદવા જ નહીં, પરંતુ વેનેઝુએલાના તેલ ક્ષેત્રને ફરી બેઠું કરવા માટે જરૂરી મશીનરી અને ટેકનોલોજી પણ સપ્લાય કરશે.

ભારત માટે કેમ મહત્વનું છે વેનેઝુએલાનું તેલ?
ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ઉર્જા વપરાશકાર દેશ છે. વેનેઝુએલામાં દુનિયાનો સૌથી મોટો સાબિત થયેલો તેલ ભંડાર છે. પ્રતિબંધો પહેલા ભારત વેનેઝુએલા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ભારે ક્રૂડ (Heavy Crude) ખરીદતું હતું.

ખાસ રિફાઇનરીઓ: જામનગર (રિલાયન્સ) અને વાડીનાર (નાયરા) જેવી ભારતની ખાનગી રિફાઇનરીઓ વેનેઝુએલાના ભારે તેલને પ્રોસેસ કરવા માટે ખાસ રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.

ઉર્જા સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા: રશિયા અને મધ્ય પૂર્વના દેશો પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે વેનેઝુએલા એક સસ્તો અને મજબૂત વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે.

કિંમતમાં ફાયદો: નવું ફ્રેમવર્ક લાગુ થવાથી ભારતને ડિસ્કાઉન્ટ દરે તેલ મળવાની શક્યતા વધી છે.

અમેરિકાનો કડક સંદેશ: ‘અમારા નિયમો અથવા પ્રતિબંધો’
ઉર્જા મંત્રી ક્રિસ્ટોફર રાઈટે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જે દેશો અથવા જહાજો આ અમેરિકી ફ્રેમવર્કની બહાર જઈને વેનેઝુએલા સાથે તેલનો વેપાર કરશે, તેમની સામે અમેરિકી મિલિટરી દ્વારા પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે. તેમણે તાજેતરમાં જપ્ત કરાયેલા રશિયન જહાજોનો દાખલો આપતા કહ્યું કે, "માત્ર તે જ ઉર્જા વાણિજ્યને મંજૂરી મળશે જેને અમેરિકા કાયદેસર ગણશે."

ભવિષ્યની યોજના: 50 મિલિયન બેરલ તેલ તૈયાર
અમેરિકા હાલમાં વેનેઝુએલામાં સ્ટોરેજમાં રહેલા અંદાજે 30 થી 50 મિલિયન બેરલ તેલને તાત્કાલિક બજારમાં લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ત્યારબાદ નિયમિત ઉત્પાદન પણ શરૂ કરવામાં આવશે. આ માટે અમેરિકી અધિકારીઓ જૂની તેલ કંપનીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે.

આ પગલું રશિયા અને ચીનના પ્રભુત્વને ઘટાડવા માટેની અમેરિકાની એક મોટી ચાલ માનવામાં આવે છે. ભારત માટે આ એક એવી તક છે જ્યાં તે પોતાની વધતી જતી ઉર્જાની માંગને સસ્તા અને ભરોસાપાત્ર સ્ત્રોત દ્વારા પૂરી કરી શકશે, જ્યારે અમેરિકાની શરતોનું પાલન કરીને તે પોતાના વૈશ્વિક સંબંધોને પણ સંતુલિત રાખી શકશે.