ગ્રામીણ ઉદ્યોગસાહસિકતાને નવી ગતિ મળી, સ્ટાર્ટ-અપ વિલેજ પ્રોગ્રામથી લાખો લોકોને ફાયદો થયો

કેન્દ્ર સરકારે શનિવારે જાહેરાત કરી હતી કે જૂન 2026 ના અંત સુધીમાં સ્ટાર્ટ-અપ વિલેજ આંત્રપ્રિન્યોરશિપ પ્રોગ્રામ (SVEP) હેઠળ 4.32 લાખ ગ્રામીણ સાહસોને સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે.

સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આ યોજનાથી ઉદ્યોગસાહસિકોની આવક અને નફામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, અને સમાજના વંચિત વર્ગોને ઉદ્યોગસાહસિકતા સાથે જોડવામાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.

86% લાભાર્થીઓ વંચિત વર્ગના છે

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, SVEP હેઠળ લાભ મેળવનારા આશરે 86% ઉદ્યોગસાહસિકો અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) અને લઘુમતી સમુદાયોના છે. આસામ, બિહાર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ અને મધ્યપ્રદેશ એવા રાજ્યો છે જ્યાં આ યોજના હેઠળ સૌથી વધુ ગ્રામીણ ઉદ્યોગોને ટેકો આપવામાં આવે છે.

તાલીમ, નાણાકીય સહાય અને માર્ગદર્શન સુવિધાઓ

આ કાર્યક્રમ રાજ્ય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન (SRLM) દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવે છે. તે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્વ-રોજગાર અને ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બિન-ખેતી આધારિત ગ્રામીણ સાહસોને તાલીમ, નાણાકીય સહાય, માર્ગદર્શન અને સમુદાય-આધારિત સંસ્થાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.

અન્ય યોજનાઓ સાથે સંકલન દ્વારા વ્યાપ વધારવો

સરકારે જણાવ્યું હતું કે સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs), કોમ્યુનિટી રિસોર્સ પર્સન-એન્ટરપ્રાઇઝ પ્રમોશન (CRP-EP), બેંક લિંકેજ અને પ્રધાનમંત્રી મુદ્રા યોજના (PMMUDRA) જેવી પહેલો સાથે સંકલન દ્વારા SVEP નો વ્યાપ સતત વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યો છે. આ યોજના સ્થાનિક રોજગાર સર્જન, ગરીબી નાબૂદી અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવા માટે એક અસરકારક સાધન તરીકે ઉભરી આવી છે.

યોજનાના વિસ્તરણ માટે કેન્દ્રીય રોકાણ વધ્યું

કેન્દ્ર સરકારે યોજનાના ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી વિસ્તરણ માટે કુલ ₹942.09 કરોડનો કેન્દ્રીય હિસ્સો જારી કર્યો છે. આ રકમ 2016 માં યોજનાની શરૂઆતથી જાન્યુઆરી 2018 સુધી જારી કરાયેલા ₹112.39 કરોડ કરતા લગભગ 738% વધુ છે.

પ્રતિ બ્લોક રૂ. 6.50 કરોડની જોગવાઈ

SVEP રાજ્ય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન દ્વારા લાગુ કરવામાં આવે છે. દરેક બ્લોક માટે ₹6.50 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જેમાં પ્રતિ એન્ટરપ્રાઇઝ સરેરાશ ₹27,083 રોકાણ કરે છે.

મહિલાઓ અને સ્વ-સહાય જૂથોને પ્રાથમિકતા

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, યોજના હેઠળ કોમ્યુનિટી રિસોર્સ પર્સન્સ-એન્ટરપ્રાઇઝ પ્રમોશન (CRP-EPs) ની પસંદગી SRLM અને પ્રોજેક્ટ અમલીકરણ એજન્સીઓ દ્વારા પરીક્ષણ, તાલીમ અને પ્રમાણપત્ર પછી કરવામાં આવે છે. મૂળભૂત વ્યવસાય અને ગણિતનું જ્ઞાન ધરાવતા સ્થાનિક રહેવાસીઓને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે.

સરકારે જણાવ્યું હતું કે ઓછામાં ઓછા 90% CRP-EPs સ્વ-સહાય જૂથો સાથે જોડાયેલા પરિવારોમાંથી પસંદ કરવામાં આવે છે, જ્યારે આ કેડરમાં ઓછામાં ઓછી 60% મહિલાઓની ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે છે. દરેક CRP-EP માર્ગદર્શન, તાલીમ અને ધિરાણ સુવિધાઓ પૂરી પાડીને આશરે 50 સાહસોને ટેકો આપે છે.

સમાવિષ્ટ ગ્રામીણ વિકાસ માટે એક અસરકારક મોડેલ

સરકાર કહે છે કે SVEP એ દર્શાવ્યું છે કે મજબૂત સમુદાય સંસ્થાઓ દ્વારા સમર્થિત ગ્રામીણ ઉદ્યોગસાહસિકતા, સમાવિષ્ટ આર્થિક વિકાસ માટે એક શક્તિશાળી વાહન બની શકે છે. મહિલાઓ, અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ સમુદાયો અને પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકોને સશક્ત બનાવીને, આ યોજનાએ સ્થાનિક આકાંક્ષાઓને ટકાઉ વ્યવસાયોમાં પરિવર્તિત કરવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.