ઘઉંના પાક માટે વધતું તાપમાન અને ગરમી ઘાતક બની શકે છેઃ કૃષિ હવામાનશાસ્ત્રી

ઉનાળાના પાકમાં 12-13 ટકા ભેજ જાળવવો નહીંતર મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે

દેશમાં વધતા તાપમાન અને ગરમીના કારણે હીટવેવની પણ શક્યતા છે. આવા હવામાનમાં ઘઉંના પાકમાં 12-13 ટકા ભેજ જાળવવા ખેડૂતોને અપીલ છે અન્યથા મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. તેના કારણે ઘઉંના ઉત્પાદન પર વિપરીત અસર થશે. આ માહિતી કાનપુરની ચંદ્રશેખર આઝાદ યુનિવર્સિટી ઓફ એગ્રીકલ્ચર એન્ડ ટેક્નોલોજીના હવામાનશાસ્ત્રી ડૉ.એસ.એન. સુનિલ પાંડેએ આજ સવારે આપી હતી.

તેમણે કહ્યું કે દેશના ઘણા રાજ્યોમાં સતત વધી રહેલા તાપમાન અને ગરમીને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે ઘઉંના ખેડૂતો માટે એડવાઈઝરી જારી કરી છે. તેમણે પાકની સંભાળ કેવી રીતે લઈ શકાય તેના વિશે સૂચન પાઠવ્યા છે. ખેડુતોને અપીલ છે કે ઉનાળામાં તેમના પાકમાં 12-13 ટકા ભેજ જાળવવો નહીંતર મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જો તેમના વિસ્તારમાં તાપમાન સામાન્ય કરતા વધારે હોય તો ખેતરોમાં હળવી સિંચાઈ કરવાનું ચાલુ રાખો.

ભારતીય હવામાન વિભાગની આગાહી

ડૉ. પાંડેએ કહ્યું કે IMD દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી આગાહીમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે દેશના ઘણા ભાગોમાં, ખાસ કરીને ઉત્તર ભારત અને પૂર્વ અને પશ્ચિમી દરિયાકાંઠે મહત્તમ તાપમાનમાં ધીમે ધીમે 2-3 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો થઈ શકે છે. આનાથી ગરમીમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. તે ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય ઘઉં અને જવ સંશોધન સંસ્થા (ICAR-IIWBR) એ ઘઉંના ખેડૂતો માટે જણાવ્યું છે કે, મધ્ય અને દ્વીપકલ્પના ભારતના ખેડૂતોએ ઘઉંની કાપણી કરતી વખતે યોગ્ય ભેજ જાળવી રાખવો જોઈએ. સુરક્ષિત સંગ્રહ માટે જરૂરી સફાઈ પણ કરવી જોઈએ. સંસ્થા દ્વારા ઉત્તર-પૂર્વ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ રાજ્યોના ખેડૂતોને જારી કરવામાં આવેલી એડવાઈઝરીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જ્યાં સુધી ઘઉં પાકે અને યોગ્ય રીતે પાકે નહીં ત્યાં સુધી ખેતરની જમીન પૂરતી ભેજવાળી રાખવી. 

ઘઉંને સૂકાતા અટકાવવા માટે CSA યુનિવર્સિટીના કૃષિ હવામાનશાસ્ત્રીએ સૂચન કર્યું છે કે જો મહત્તમ તાપમાન 37 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ હોય, તો ખેડૂતોએ ફ્રુટિંગ દરમિયાન 0.2 ટકા મ્યુરિએટ ઑફ પોટાશ અથવા 2 ટકા પોટેશિયમ નાઈટ્રેટ પ્રતિ એકર 200 લિટર પાણીમાં મિશ્રિત કરવું જોઈએ. આ પાકને સુકાઈ જવાથી બચાવવામાં અને ગરમીના તાણને ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

રસ્ટ રોગને રોકવા માટે મોનીટર કરો

પહાડી વિસ્તારોમાં રહેતા ખેડૂતો માટે જારી કરવામાં આવેલી એડવાઈઝરીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ સમયે ઘઉંના પાકમાં પીળો રસ્ટ અથવા બ્રાઉન રસ્ટ જેવા રોગોનો પ્રકોપ જોવા મળી શકે છે. તેથી પાકનું સતત નિરીક્ષણ કરો. જો તેનો ઉપદ્રવ ખેતરોમાં જોવા મળે તો પ્રોપીકોનાઝોલ 25 ઇસી જેવા જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કરો. આ માટે એક લીટર પાણીમાં એક મિલીલીટર કેમિકલ અને 200 મીલીલીટર ફૂગનાશક 200 લીટર પાણીમાં ભેળવી ઘઉંના પાકમાં પ્રતિ એકર છંટકાવ કરવો.

ઘઉંનું હલકું પિયત

કૃષિ હવામાનશાસ્ત્રીઓ ભલામણ કરે છે કે જે ખેડૂતોએ ઘઉંની વાવણી મોડી કરી છે, તેઓએ તેમના ખેતરોમાં હળવા સિંચાઈ કરવી જોઈએ અને લણણીના 8-10 દિવસ પહેલા સિંચાઈ બંધ કરવી જોઈએ. જોકે હવામાનથી ઉદ્ભવતા પડકારો છતાં કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયનો અંદાજ છે કે આ વર્ષે ઘઉંનું ઉત્પાદન 112.02 મિલિયન ટન થઈ શકે છે. જે ગયા વર્ષ કરતાં લગભગ 1.46 મેટ્રિક ટન વધુ છે. આ વર્ષે ઘઉંના વાવેતર વિસ્તારમાં 1.21 ટકાનો વધારો થયો છે.