જળ સંરક્ષણમાં મોટી સફળતા, સમયમર્યાદા પહેલા 50 હજારથી વધુ અમૃત સરોવર તૈયાર

મિશન અમૃત સરોવર હેઠળ સરકારને મોટી સફળતા મળી છે. હકીકતમાં, આ મિશન હેઠળ, '15 ઓગસ્ટ 2023' સુધીમાં દેશમાં 50 હજાર તળાવો બનાવવાનો સંકલ્પ ખૂબ જ ઝડપથી આકાર લઈ ગયો છે. આ જ કારણ છે કે આ કામ પણ સમયમર્યાદા પહેલા પૂર્ણ થઈ ગયું છે. નોંધનીય છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 24 એપ્રિલ, 2022ના રોજ ભવિષ્ય માટે પાણી બચાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે મિશન અમૃત સરોવરની શરૂઆત કરી હતી.

15 ઓગસ્ટ સુધીમાં 50 હજાર અમૃત સરોવર બનાવવાનું લક્ષ્ય હતું

મિશનનો ઉદ્દેશ્ય આઝાદીના અમૃત મહોત્સવ નિમિત્તે દેશના દરેક જિલ્લામાં ઓછામાં ઓછા 75 અમૃત સરોવરનો વિકાસ કરવાનો હતો. એકંદરે, આ મિશન હેઠળ, 15 ઓગસ્ટ, 2023 સુધીમાં 50 હજાર અમૃત સરોવર બનાવવાનું લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું, જે નિર્ધારિત સમય પહેલા પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યું છે. દેશમાં અત્યાર સુધીમાં 50,071 અમૃત સરોવર પૂર્ણ થયા છે.

વરસાદી પાણીના સંચય અને હાર્વેસ્ટિંગના ઠરાવને વાસ્તવિક બનાવવા માટે લેવાયેલા પગલાં

મિશન અમૃત સરોવર દ્વારા વરસાદી પાણીના સંરક્ષણ અને સંચયના સંકલ્પને સાકાર કરવા માટે, ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય, ભારત સરકાર, નોડલ મંત્રાલય તરીકે કામ કરી રહ્યું છે, વિવિધ મંત્રાલયો સાથે મળીને લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે મિશન મોડમાં છે.

લુપ્ત થવાના આરે પહોંચેલા અમૃત સરોવરનું પણ જીર્ણોદ્ધાર કરવામાં આવ્યું હતું

આ મિશન હેઠળ લુપ્ત થવાના આરે પહોંચી ગયેલા અમૃત સરોવરના પુનઃસંગ્રહથી લઈને નવા અમૃત સરોવરના નિર્માણ સુધીનો વિગતવાર એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. જૂના તળાવો ખોદવા અને નવીનીકરણ દ્વારા ગામના વેડફાતા પાણીનો સંગ્રહ કરી શકાય છે. આવી પ્રક્રિયા ભૂગર્ભ જળ સ્તરને વધારવામાં પણ મદદરૂપ સાબિત થશે. મિશનના તમામ પાસાઓ દરમિયાન "સમગ્ર સરકાર" અભિગમ અને "જન ભાગીદારી" દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયાસોને કારણે, 50 હજાર અમૃત સરોવરનો લક્ષ્યાંક સમય પહેલા પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યો છે.

જનભાગીદારીના સંકલિત પ્રયાસોથી વધુ સારા પરિણામો પ્રાપ્ત થયા

જિલ્લા વહીવટીતંત્રો, પંચાયત રાજ અધિકારીઓ, જનપ્રતિનિધિઓ, પંચાયતો, સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ, વિવિધ સંસ્થાઓ અને રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં જનભાગીદારીના સંકલિત પ્રયાસોથી 10 મે, 2023 સુધીમાં લગભગ 1,05,243 સ્થળોને અમૃત સરોવર તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે. તે જ સમયે, 72,297 સાઇટ્સ પર કામ શરૂ થઈ ગયું છે. દેશમાં અત્યાર સુધીમાં 50,071 અમૃત સરોવર પૂર્ણ થયા છે. આવી સ્થિતિમાં એમ કહી શકાય કે જે ઝડપે દેશભરમાં અમૃત સરોવરોનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે, તે આપણા અમૃત કાલના સંકલ્પોમાં નવી ઉર્જા ભરવા જઈ રહ્યું છેમિશન અમૃત સરોવર અંતર્ગત સમયમર્યાદા પહેલા 50 હજાર અમૃત સરોવરના લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે જનભાગીદારીના મહત્વને ઉજાગર કરવું જરૂરી છે જેણે આ મિશનને જન આંદોલનમાં ફેરવી દીધું છે. અત્યાર સુધીમાં 1784 સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ, 684 શહીદોના પરિવારો, 448 સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના પરિવારો, 18173 પંચાયતોના વરિષ્ઠ સભ્યો અને 56 પદ્મ પુરસ્કારોએ આ મિશનમાં ભાગ લીધો છે.

મિશન અમૃત સરોવરનો હેતુ શું છે?

મિશન અમૃત સરોવરનો ઉદ્દેશ્ય એ રીતે અમૃત સરોવરનું નિર્માણ અથવા નવીનીકરણ કરવાનો છે જેથી તે સ્થાનિક સમુદાયની પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર બને. દરેક અમૃત સરોવર માટે એક વપરાશકર્તા જૂથની રચના કરવામાં આવી રહી છે કારણ કે અમૃત સરોવરની જાળવણીમાં સમુદાયની માલિકી હોવી જોઈએ, જેથી તેમના લાંબા ગાળાના સંરક્ષણની ખાતરી કરી શકાય.અત્યાર સુધીમાં 59,282 વપરાશકર્તા જૂથો મિશન અમૃત સરોવરમાં સરોવરની જાળવણી કરવા અને તેમાંથી તેમની આજીવિકા મેળવવા માટે જોડાયા છે.

આ મિશનની ઉપયોગિતા શું છે?

નોંધનીય છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિશ્વના મોટાભાગના ભાગોમાં ગરમી ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં વધતી જતી ગરમીથી પાણી બચાવવાની આપણી જવાબદારી પણ વધી રહી છે. અત્યારે તમે જ્યાં છો ત્યાં પાણી કદાચ પૂરતી માત્રામાં ઉપલબ્ધ હશે, પરંતુ તમારે એ કરોડો લોકોને હંમેશા યાદ રાખવાની જરૂર છે જેઓ પાણીના તાણવાળા વિસ્તારોમાં રહે છે, જેમના માટે પાણીનું દરેક ટીપું અમૃત સમાન છે. આવી સ્થિતિમાં 'જળ સંરક્ષણ' પણ એક સંકલ્પ છે જેની સાથે ભારત આગળ વધી રહ્યું છે.

કહેવાય છે કે પાણીની ઉપલબ્ધતા અને પાણીની અછત કોઈપણ દેશની પ્રગતિ અને ગતિ નક્કી કરે છે. પાણી વિના પૃથ્વી પર જીવનની કલ્પના કરી શકાતી નથી. પાણી માત્ર માનવજાત માટે જ નહીં પણ પ્રાણીઓ અને છોડ માટે પણ જરૂરી છે. પાણી એ તમામ જીવોનો આધાર છે. તેથી જ કહેવાયું છે કે 'પાણી જ જીવન છે'.આવી સ્થિતિમાં જળ સંકટનો ઉકેલ શોધવાની જવાબદારી આપણા સૌની બની જાય છે. આપણે આપણા જીવનમાં ઉપયોગી પાણીનો બગાડ અને પ્રદૂષિત ન કરવો જોઈએ અને લોકોમાં જળ સંરક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. પાણીના દરેક ટીપામાંથી આપણું અસ્તિત્વ છે. પાણીનો પુનઃઉપયોગ એ જળ સંરક્ષણનું મહત્વનું એકમ છે.