જાણો ઈન્ટરનેશનલ ટાઈગર ડે ક્યારે શરૂ થયો, તેની ઉજવણી કરવાનો હેતુ શું છે?

વાઘના સંરક્ષણ વિશે લોકોને જાગૃત કરવા દર વર્ષે 29 જુલાઈએ આંતરરાષ્ટ્રીય વાઘ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે તેમના માસિક મન કી બાત કાર્યક્રમમાં વાઘના સંરક્ષણ પર વાત કરી હતી.

પીએમ મોદીએ 'મન કી બાત'ના 112મા એપિસોડમાં કહ્યું, "આવતીકાલે (સોમવારે) સમગ્ર વિશ્વમાં વાઘ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવશે. ભારતમાં, વાઘ આપણી સંસ્કૃતિનો અભિન્ન ભાગ રહ્યો છે. આપણે બધા તેનાથી સંબંધિત વાર્તાઓ સાંભળીએ છીએ. વાઘ જંગલની આજુબાજુના ગામડાઓમાં વાઘ સાથે સુમેળમાં કેવી રીતે રહેવું તે જાણે છે, પરંતુ ઘણા ગામો એવા છે જ્યાં માનવ અને વાઘ વચ્ચે કોઈ સંઘર્ષ નથી, ત્યાં પણ તેના સંરક્ષણ માટે અભૂતપૂર્વ પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે."

તેમણે કહ્યું કે રાજસ્થાનના રણથંભોરથી શરૂ થયેલું "કુલહડી બેન્ડ પંચાયત" અભિયાન ખૂબ અસરકારક રહ્યું છે. સ્થાનિક લોકોએ શપથ લીધા છે કે તેઓ કુહાડી લઈને જંગલમાં જશે નહીં, કોઈ ઝાડ નહીં કાપશે. આ વાઘ માટે વાતાવરણ ઉભું કરી રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વાઘ દિવસની શરૂઆત વર્ષ 2010માં થઈ હતી. વાઘ શ્રેણીના દેશો દ્વારા રશિયામાં વાઘ સમિટમાં વાઘ સંરક્ષણ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. આ જ કોન્ફરન્સમાં દર વર્ષે 29 જુલાઈએ ઈન્ટરનેશનલ ટાઈગર ડે ઉજવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

વાઘ માત્ર ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી નથી, પરંતુ વિશ્વના લગભગ 70% વાઘ આપણા દેશમાં છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વાઘ દિવસનો ઉદ્દેશ્ય વાઘની સતત ઘટતી સંખ્યા માટે જરૂરી પગલાં લેવાનો છે. આ દિવસે વિવિધ કાર્યક્રમો દ્વારા વાઘ વિશે જાગૃતિ ફેલાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે. વિવિધ સરકારી અને બિન-સરકારી સંસ્થાઓ વાઘ સંરક્ષણ પ્રયાસોને પ્રોત્સાહન આપે છે.

વાઘની ઘટતી સંખ્યાના કારણો વિશે વાત કરીએ તો, તેમની ચામડી, હાડકાં અને શરીરના અન્ય ભાગોની માંગને કારણે તેઓનો શિકાર કરવામાં આવે છે. જંગલો પણ સતત ઘટી રહ્યા છે, જેના કારણે વાઘ નજીકની વસાહતો અને વિસ્તારો પર હુમલો કરે છે. અનુકૂળ વાતાવરણના અભાવે વાઘના જીવન પર તેની અસર પડી રહી છે.

ભારતમાં વાઘની વસ્તીને પ્રોત્સાહન આપવા અને તેમના રહેઠાણોને સુરક્ષિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ભારત સરકારે 1973માં પ્રોજેક્ટ ટાઈગરની શરૂઆત કરી હતી. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ કેટલાય વાઘ અનામતની પણ સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત વાઘના સંરક્ષણ માટે પણ વિશેષ નીતિઓ બનાવવામાં આવી છે. ભારતમાં હાલમાં કુલ 54 વાઘ અનામત છે.