રવિ સિઝનની વ્યૂહરચના આદત નહીં, પાણીની ઉપલબ્ધતાના આધારે તૈયાર કરો: મંત્રી

કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે સોમવારે રાજ્યોને આગામી રવિ સિઝન માટે વૈજ્ઞાનિક અને પ્રદેશ-વિશિષ્ટ અભિગમ અપનાવવા હાકલ કરી હતી, અને કહ્યું હતું કે ખરીફ પાક ચક્ર દરમિયાન બદલાતા હવામાન પેટર્ન અને અસમાન વરસાદે જળ સંસાધનો અને પાક પસંદગીઓના વધુ સારા આયોજનની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.

નવી દિલ્હીમાં રવી ઝુંબેશ 2026 પર બે દિવસીય રાષ્ટ્રીય પરિષદને સંબોધતા ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે આબોહવા પરિવર્તનશીલતાએ સમગ્ર દેશમાં વિરોધાભાસી પરિસ્થિતિઓ બનાવી છે, કેટલાક પ્રદેશોમાં પુષ્કળ વરસાદ પડ્યો છે જ્યારે અન્ય પ્રદેશોમાં દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિઓ અને પાણીની ઉપલબ્ધતા અંગે ચિંતાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

તેમણે રાજ્ય સરકારોને વાવણીની વ્યૂહરચનાઓને અંતિમ સ્વરૂપ આપતા પહેલા જળાશયોના સ્તર, સિંચાઈ સંસાધનો અને જમીનની ભેજની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા વિનંતી કરી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, જળ સંસાધનોની મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, શિયાળુ પાકની મોસમ સફળ થાય તે માટે વાવણી પહેલા અને ત્યારબાદ સિંચાઈ બંને માટે આગોતરા આયોજન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

મંત્રીએ ભાર મૂક્યો કે પાકની પસંદગી સ્થાનિક પાણીની ઉપલબ્ધતા દ્વારા સંચાલિત થવી જોઈએ, અને અછતનો સામનો કરી શકે તેવા વિસ્તારોમાં પાણી-સઘન જાતોની ખેતી સામે ચેતવણી આપી. તેમણે ઉમેર્યું કે, ઉત્પાદન જોખમો ઘટાડવા માટે ખેડૂતોને યોગ્ય પાક અને જાતો વિશે સલાહ આપવી જોઈએ.

વધુમાં, મંત્રીએ કઠોળ અને તેલીબિયાંના વાવેતરને વિસ્તૃત કરવા માટે ધ્યાન કેન્દ્રિત પ્રયાસો કરવા પણ હાકલ કરી, ખાસ કરીને ચોખાના પડતર વિસ્તારોમાં જ્યાં શેષ જમીનની ભેજનો અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરી શકાય છે. રાજ્યોને પ્રદેશ-યોગ્ય પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને ચણા, મસૂર અને સરસવ જેવા પાકોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જિલ્લા-સ્તરીય યોજનાઓ તૈયાર કરવા કહેવામાં આવ્યું છે.

બજાર સહાયના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા મંત્રીએ કહ્યું કે ખેડૂતો સ્વાભાવિક રીતે જ વધુ સારું વળતર આપતા પાક તરફ આકર્ષાય છે, જેના કારણે કાર્યક્ષમ ખરીદી પ્રણાલી અને બજાર જોડાણો આવશ્યક બને છે. તેમણે કહ્યું કે ઘઉં અને ચોખા ઉપરાંત, કઠોળ અને તેલીબિયાં માટે મજબૂત ખરીદી અને માર્કેટિંગ વ્યવસ્થાની જરૂર છે, સાથે સાથે પ્રક્રિયા ક્ષમતા વધારવા અને નિકાસ-ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસો પણ જરૂરી છે.

કૃષિ ઇનપુટ્સ અંગે, કૃષિ મંત્રીએ સમયસર ખાતરની ઉપલબ્ધતા અને કાર્યક્ષમ વિતરણના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો.