સહકારી ડેરી ક્ષેત્રમાં મોટી પહેલ, 3 નવી બહુ-રાજ્ય સમિતિઓની કરાઈ જાહેરાત

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહે મંગળવારે નવી દિલ્હીમાં સહકારી ડેરી ક્ષેત્રમાં વિકાસ અને પરિપત્ર અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકમાં કેન્દ્રીય સહકાર રાજ્યમંત્રી કૃષ્ણ પાલ ગુર્જર, મુરલીધર મોહોલ, સહકાર મંત્રાલયના સચિવ આશિષ ભુતાની, રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ બોર્ડ (NDDB)ના અધ્યક્ષ ડૉ. મીનશ શાહ અને નાબાર્ડના અધ્યક્ષ શાજી કેવી હાજર રહ્યા હતા. આ બેઠક દરમિયાન, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના "સહકાર દ્વારા સમૃદ્ધિ" ના મંત્રને આગળ ધપાવતા, સહકારી ડેરી ક્ષેત્ર માટે ત્રણ નવી બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓ સ્થાપિત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો. પહેલી સમિતિ પશુ આહાર ઉત્પાદન, રોગ નિયંત્રણ અને કૃત્રિમ બીજદાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. બીજી સમિતિ છાણ વ્યવસ્થાપન મોડેલને પ્રોત્સાહન આપશે અને ત્રીજી સમિતિ મૃત પ્રાણીઓના અવશેષોના પરિપત્ર ઉપયોગને આગળ વધારશે.

અમિત શાહે કહ્યું કે "શ્વેત ક્રાંતિ 2.0" તરફ આગળ વધતાં, અમારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર સહકારી ડેરી સંસ્થાઓનો વિસ્તાર કરવાનો નથી, પરંતુ એક ટકાઉ અને ગોળાકાર ડેરી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનો પણ છે જે ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરશે અને પર્યાવરણનું રક્ષણ પણ કરશે. તેમણે સહકારી નેટવર્કને જોડીને કામ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો જેથી ખેડૂતોને મહત્તમ લાભ મળી શકે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ વૈજ્ઞાનિક મોડેલ દ્વારા ખેડૂતોને કાર્બન ક્રેડિટનો સીધો લાભ આપવા પર ભાર મૂક્યો અને કહ્યું કે ડેરી પ્લાન્ટમાં ફૂડ પ્રોસેસિંગને પ્રોત્સાહન આપવું મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે કહ્યું કે દૂધ સંઘો અને સહકારી મંડળીઓને મજબૂત બનાવવી એ આપણી પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ, જેથી ખેડૂતો આત્મનિર્ભર બને અને ગામડાનું અર્થતંત્ર મજબૂત બને.

તેમણે કહ્યું કે દૂધ ઉત્પાદન અને માર્કેટિંગ દ્વારા, સહકારી ડેરીઓ ગામડાઓમાં આજીવિકાનો મુખ્ય સ્ત્રોત બની ગઈ છે અને આનાથી મહિલાઓની ભાગીદારી પણ વધી રહી છે. સહકારી મંડળીઓ નાના ખેડૂતોને સ્થિર બજારો, ધિરાણ સુવિધાઓ, પશુચિકિત્સા સેવાઓ અને સંવર્ધન સહાય પૂરી પાડીને ગ્રામીણ વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. અમિત શાહે કહ્યું કે "સ્થિરતાથી પરિપત્રતા સુધીની સફર" બહુપરીમાણીય હશે અને આજે ખાનગી ક્ષેત્ર જે કાર્ય કરી રહ્યું છે તે ભવિષ્યમાં ખેડૂત સહકારી મંડળીઓ દ્વારા કરવામાં આવશે. આમાં ટેકનિકલ સેવાઓ, પશુ આહાર, કૃત્રિમ બીજદાન, રોગ નિયંત્રણ, છાણ વ્યવસ્થાપન, સંગ્રહથી પ્રક્રિયા સુધીની પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.

અમૂલ જેવા સફળ સહકારી મોડેલનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે "સહકાર દ્વારા સમૃદ્ધિ"નું સ્વપ્ન હવે સાકાર થઈ રહ્યું છે અને "સહકારી સંસ્થાઓ વચ્ચે સહકાર" આમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. મંત્રાલય માત્ર ડેરી ક્ષેત્રમાં જ નહીં પરંતુ ગ્રામ્ય સ્તરની સહકારી મંડળીઓને બહુહેતુક બનાવીને અને તેમને અન્ય પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડીને વિવિધ મંત્રાલયો અને સંસ્થાઓ સાથે સહયોગમાં કામ કરી રહ્યું છે.

તેમણે કહ્યું કે સહકાર મંત્રાલય અને પશુપાલન મંત્રાલયે તમામ હિસ્સેદારોને એક પ્લેટફોર્મ પર લાવીને નીતિ નિર્માણ, ધિરાણ, સહકારી મંડળીઓની સ્થાપના અને તેમને બહુહેતુક બનાવવાનું કામ ઝડપી ગતિએ શરૂ કર્યું છે. NDDB એ ટકાઉપણું, બાયોગેસ અને છાણ વ્યવસ્થાપન ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર કાર્ય કર્યું છે, જેનો સમગ્ર દેશમાં વિસ્તાર કરવામાં આવી રહ્યો છે