ભારતની રાષ્ટ્રીય માન્યતા પ્રણાલીને તાજેતરના ગ્લોબલ ક્વોલિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઈન્ડેક્સ (GQII) 2021માં વિશ્વમાં 5મું સ્થાન મળ્યું

GQII એ વિશ્વના 184 દેશોને તેમની ક્વોલિટી ઑફ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (QI)ના આધારે રેન્ક આપે છે. ભારતની એકંદર QI સિસ્ટમ રેન્કિંગ ટોપ 10માં 10મા ક્રમે છે

ક્વોલિટી કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા (QCI) હેઠળ ભારતની રાષ્ટ્રીય માન્યતા પ્રણાલીને તાજેતરના ગ્લોબલ ક્વોલિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઈન્ડેક્સ (GQII) 2021માં વિશ્વમાં 5મું સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. GQII એ વિશ્વના 184 દેશોને તેમની ક્વોલિટી ઑફ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (QI)ના આધારે રેન્ક આપે છે. ભારતની એકંદર QI સિસ્ટમ રેન્કિંગ ટોપ 10માં 10મા ક્રમે છે, માનકીકરણ સિસ્ટમમાં 9મું અને મેટ્રોલોજી સિસ્ટમમાં (NPL-CSIR હેઠળ) વિશ્વમાં 21મું સ્થાન ધરાવે છે. આ પ્રસંગે બોલતા, QCIના પ્રેસિડેન્ટ જક્ષય શાહે જણાવ્યું હતું કે, “આ અમૃતકાળમાં ગુણવત્તાયુક્ત પ્રથમ અભિગમ સાથે નવા ભારતની નિશાની છે. ત્રણ QI સ્તંભોમાં ભારત પાસે સૌથી નવી માન્યતા પ્રણાલી છે અને અમે એક વર્ષમાં આ રેન્કિંગમાં વિશ્વમાં પાંચમા સ્થાને પહોંચી ગયા છીએ. માનનીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને માનનીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલના નેતૃત્વ હેઠળ, QCI ગુણવત્તા અને વિશ્વસનીયતાના સંદર્ભમાં 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'ને વિશ્વની એક વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ બનાવવા માટે કટિબદ્ધ છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે અમારા વ્યવસાયોને મિશન મોડમાં તેમની ગુણવત્તાયુક્ત યાત્રાને આગળ વધારવા માટે વધુ સમર્થન પૂરું પાડવામાં આવે.”

QI એ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે ટેક્નોલોજીકલ બેકબોન છે, જેમાં મેટ્રોલોજી, માનકીકરણ, માન્યતા અને સમાન મૂલ્યાંકન સેવાઓ વેપારી ભાગીદારો વચ્ચે વિશ્વસનીયતા અને વિશ્વાસમાં વધારો કરે છે. ભારતમાં, નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેટ્રોલોજી એ કાઉન્સિલ ઑફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ હેઠળ નેશનલ ફિઝિકલ લેબોરેટરી (NPL-CSIR) છે, બ્યુરો ઑફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) એ રાષ્ટ્રીય ધોરણોની સંસ્થા છે અને ગુણવત્તા પરિષદ હેઠળ નેશનલ બોર્ડ ઑફ એક્રેડિટેશન છે. ભારતનું નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેટ્રોલોજી દ્વારા સપોર્ટેડ છે. માન્યતા પ્રણાલીના કસ્ટોડિયન. GQII દેશોના QI ની સરખામણી કરીને વૃદ્ધિને માપે છે. એક સૂત્ર મેટ્રોલોજી, ધોરણો અને માન્યતા માટે પેટા-રેન્કિંગમાં તેની સ્થિતિના આધારે દરેક દેશ માટે સ્કોર્સની ગણતરી કરે છે. ભૌગોલિક રીતે, ટોચની 25 QI સિસ્ટમો મુખ્યત્વે યુરોપ, ઉત્તર અમેરિકા અને એશિયા-પેસિફિકમાં સ્થિત છે, જો કે, ભારત (10મું), બ્રાઝિલ (13મું), ઓસ્ટ્રેલિયા (14મું), તુર્કી (16મું), મેક્સિકો (18મું) અને દક્ષિણ આફ્રિકા (18મું) 20મી) આ યાદીમાં અપવાદ છે.

માન્યતા એ કન્ફર્મિટી એસેસમેન્ટ બોડીઝ (CABs) ની સક્ષમતા અને વિશ્વસનીયતા સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરે છે, જે પરીક્ષણ, પ્રમાણપત્ર, નિરીક્ષણ વગેરે કરે છે. ક્વોલિટી કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા (QCI) એ ભારતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અનુસાર રાષ્ટ્રીય માન્યતા પ્રણાલીની સ્થાપના કરી હતી. જ્યારે, QCI એ ભારતીય ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપારના પ્રમોશન વિભાગ (DPIIT), વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા 1997 માં સંયુક્ત રીતે સ્થાપિત સંસ્થા છે. તે QCI ના ઘટક બોર્ડ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. તેમાં મુખ્યત્વે નેશનલ એક્રેડિટેશન બોર્ડ ફોર સર્ટિફિકેશન બોડીઝ (NABCB)નો સમાવેશ થાય છે જે પ્રમાણપત્ર, નિરીક્ષણ અને ચકાસણી/વેરિફિકેશન બોડીઝને માન્યતા આપે છે અને નેશનલ એક્રેડિટેશન બોર્ડ ફોર ટેસ્ટિંગ એન્ડ કેલિબ્રેશન લેબોરેટરીઝ (NABL) કે જે ટેસ્ટિંગ, કેલિબ્રેશન અને મેડિકલ લેબોરેટરીઝને માન્યતા આપે છે, તેનો સમાવેશ થાય છે. NABCB અને NABL બંને ઇન્ટરનેશનલ એક્રેડિટેશન ફોરમ (IAF) અને ઇન્ટરનેશનલ લેબોરેટરી એક્રેડિટેશન કોઓપરેશન (ILAC) પર હસ્તાક્ષરકર્તા છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓની બહુપક્ષીય માન્યતા પ્રણાલી છે જે આંતરરાષ્ટ્રીય સમાનતા અને તેમની માન્યતા હેઠળ જારી કરાયેલા અહેવાલો અને પ્રમાણપત્રોની સ્વીકૃતિ પ્રદાન કરે છે. સરકાર, નિયમનકારો, ઉદ્યોગ અને અનુરૂપ મૂલ્યાંકન સંસ્થાઓ ભારતમાં અનુરૂપતા મૂલ્યાંકન માટે NABCB અને NABL ની માન્યતા પર આધાર રાખે છે.

ભારતની માન્યતા રેન્કિંગમાં વધારો નેશનલ એક્રેડિટેશન સિસ્ટમ હેઠળ અનુરૂપ મૂલ્યાંકન સંસ્થાઓ (CABs) ની સતત વૃદ્ધિને આભારી છે. આ પરીક્ષણ અને તબીબી પ્રયોગશાળાઓ, ઉત્પાદન પ્રમાણપત્ર સંસ્થાઓ અને મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ પ્રમાણપત્ર સંસ્થાઓ છે. ગુણવત્તાયુક્ત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના મહત્વ અને QCIની ભૂમિકા પર ભાર મૂકતાં, QCIના મહાસચિવ ડૉ. રવિ પી. સિંઘે જણાવ્યું હતું કે, “ભારત આત્મનિર્ભરતાના માર્ગે છે અને અમે હવે નવીનતા અને અન્યના સુધારાના આધારે કામ કરતા નથી. દેશો અમારી સિસ્ટમ્સ હવે અન્ય દેશો દ્વારા અનુકરણ કરવામાં આવી રહી છે. ઉત્પાદનો અને સેવાઓની ગુણવત્તા સુધારવામાં અમારી રાષ્ટ્રીય માન્યતા પ્રણાલીના મહત્વને વધારે પડતું કહી શકાય નહીં અને આ માન્યતા અમને નિયમનકારો અને સરકાર માટે વધુ સ્વતંત્ર ઇકોસિસ્ટમ બનાવવામાં મદદ કરશે. આ કોઈપણ સ્ટાન્ડર્ડનો એકસરખો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપે છે. અમારા બંને બોર્ડ NABL અને NABCBએ સારું કામ કર્યું છે અને તેમને વધુ સમર્થન આપવાની જરૂર છે.” GQII રેન્કિંગ તે વર્ષના અંત સુધીમાં એકત્રિત કરવામાં આવેલા ડેટાના આધારે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે અને દરેક વર્ષ માટે પોસ્ટ ફેક્ટો રજૂ કરવામાં આવે છે. 2021 રેન્કિંગ ડિસેમ્બર 2021 ના ​​અંત સુધીના ડેટા પર આધારિત છે, જે 2022 સુધી એકત્રિત અને વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. તે મેટ્રોલોજી, માનકીકરણ, માન્યતા અને સંબંધિત સેવાઓ સાથે કામ કરતી ફિઝિકલિસ-ટેક્નિશે બુન્ડેસનસ્ટાલ્ટ (PTB) અને ફેડરલ મિનિસ્ટ્રી ફોર ઇકોનોમિક કોઓપરેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (BMZ), જર્મની દ્વારા સમર્થિત પહેલ છે.