અરવિંદ વૈદ્ય, રતિલાલ બોરીસાગર સહિત ગુજરાતના 5 મહાનુભાવોનું પદ્મશ્રીથી સન્માન થશે

પ્રજાસત્તાક દિવસની પૂર્વસંધ્યાએ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૬ના પદ્મ પુરસ્કારોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ વર્ષે દેશભરમાંથી કુલ ૧૧૩ પ્રતિભાઓને 'પદ્મશ્રી' એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવશે, જેમાં ગુજરાતની પાંચ વિભૂતિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ યાદીમાં ટેલિવિઝન જગતના જાણીતા 'બાપુજી' અરવિંદ વૈદ્ય, અગ્રણી હાસ્યકાર રતિલાલ બોરીસાગર, મહાન માણભટ્ટ કલાકાર ધાર્મિકલાલ પંડ્યા, લોકકલાકાર મીર હાજીભાઈ કાસમભાઈ (હાજી રમકડું) અને અંગદાનની પ્રવૃત્તિના પ્રણેતા નિલેશ માંડલેવાલાના નામો ગૌરવભેર સામેલ છે.

પ્રજાસત્તાક દિવસની પૂર્વસંધ્યાએ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૬ના પદ્મ પુરસ્કારોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ વર્ષે દેશભરમાંથી કુલ ૧૧૩ પ્રતિભાઓને 'પદ્મશ્રી' એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવશે, જેમાં ગુજરાતની પાંચ વિભૂતિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ યાદીમાં ટેલિવિઝન જગતના જાણીતા 'બાપુજી' અરવિંદ વૈદ્ય, અગ્રણી હાસ્યકાર રતિલાલ બોરીસાગર, મહાન માણભટ્ટ કલાકાર ધાર્મિકલાલ પંડ્યા, લોકકલાકાર મીર હાજીભાઈ કાસમભાઈ (હાજી રમકડું) અને અંગદાનની પ્રવૃત્તિના પ્રણેતા નિલેશ માંડલેવાલાના નામો ગૌરવભેર સામેલ છે.

1. અરવિંદ વૈદ્ય (કલા ક્ષેત્ર - રંગભૂમિ અને ટેલિવિઝન)
ઓળખ: પ્રખ્યાત હિન્દી સિરિયલ 'અનુપમા'માં 'બાપુજી'નું યાદગાર પાત્ર ભજવીને ઘરે-ઘરે જાણીતા બનેલા અરવિંદ વૈદ્ય નવી ગુજરાતી રંગભૂમિના ખ્યાતનામ નટ અને દિગ્દર્શક છે.

કલા સફર: મહારાષ્ટ્રના સતારા જિલ્લાના મસૂર ગામમાં જન્મેલા અને અમદાવાદમાં શિક્ષિત અરવિંદભાઈએ એચ. કે. આર્ટ્સ કોલેજના નાટ્ય વિભાગમાં વ્યાખ્યાતા, ઇસરોમાં નિર્માતા તેમજ ગુજરાત રાજ્ય સંગીત નાટક અકાદમીમાં પ્રોજેક્ટ ઓફિસર તરીકે સેવા આપી છે.

સિદ્ધિ: વર્ષ ૧૯૬૬માં રંગભૂમિ પર પગરવ કરનાર આ મહાન કલાકારે છેલ્લા ૪૦ વર્ષમાં ૧૩૦થી વધુ ગુજરાતી, ૧૨ મરાઠી અને ૧ હિન્દી નાટકમાં અભિનય કર્યો છે, જ્યારે ૧૦૦થી વધુ નાટકોનું સફળ દિગ્દર્શન કર્યું છે.

2. રતિલાલ બોરીસાગર (સાહિત્ય અને શિક્ષણ)
ઓળખ: અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલામાં જન્મેલા રતિલાલ બોરીસાગર ગુજરાતી સાહિત્યના અગ્રણી હાસ્યલેખક અને નિબંધકાર છે.

સાહિત્યિક પ્રદાન: તેમણે ૧૯૭૭માં પોતાના પ્રથમ હાસ્યસંગ્રહ ‘મરક મરક’ થી સાહિત્ય જગતમાં અલગ નામના મેળવી હતી. તેમણે રચેલી ‘સંભવામિ યુગે યુગે’ નવલકથામાં રમણભાઈ નીલકંઠના પ્રખ્યાત પાત્ર ‘ભદ્રંભદ્ર’નો આજના યુગમાં પુનર્જન્મ કરાવીને વાચકોને મંત્રમુગ્ધ કર્યા હતા. તેમણે હૃદયની બીમારીને ટાંકીને ‘એન્જોયગ્રાફી’ જેવી માર્મિક કટારનું પણ લેખન કર્યું છે.

સેવા: તેઓ ગુજરાત રાજ્ય શાળા પાઠ્યપુસ્તક મંડળમાં લગભગ ૨૧ વર્ષ સુધી એકેડેમિક સેક્રેટરી તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે અને તેમને સાહિત્યિક યોગદાન બદલ જ્યોતીન્દ્ર દવે પારિતોષિક તેમજ ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના પુરસ્કારો મળેલા છે.

3. મીર હાજીભાઈ કાસમભાઈ / 'હાજી રમકડું' (લોકકલા)
ઓળખ: લોકજીભે 'હાજી રમકડું' તરીકે જાણીતા મીર હાજીભાઈ કાસમભાઈને કલા ક્ષેત્રે પદ્મશ્રી એવોર્ડ એનાયત થયો છે.

વિશેષતા: તેઓ ભજન, સંતવાણી, ગઝલ અને કવ્વાલીના કાર્યક્રમોમાં પોતાની એક અનોખી છટા અને અદભુત લય સાથે ઢોલક વગાડવા માટે દેશભરમાં પ્રખ્યાત છે.

સેવા કાર્ય: કલાને સેવાનું માધ્યમ બનાવીને તેમણે ગાયોના કલ્યાણ (ગૌસેવા) અર્થે આયોજિત ૩ હજારથી વધુ કાર્યક્રમોમાં નિઃશુલ્ક કે ચેરિટી માટે ઢોલક વગાડ્યું છે, જ્યારે ૧ હજારથી વધુ સ્ટેજ શો કર્યા છે.

4. નિલેશ વિનોદચંદ્ર માંડલેવાલા (સામાજિક કાર્ય - અંગદાન)
ઓળખ: સુરતના વતની નિલેશ માંડલેવાલા ગુજરાતમાં 'અંગદાનની પ્રવૃત્તિના પ્રણેતા' તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ 'ડોનેટ લાઈફ' (Donate Life) સંસ્થાના સ્થાપક છે.

પ્રેરણાની સફર: વર્ષ ૧૯૯૭માં તેમના પિતાની કિડની ફેઈલ થતાં તેમણે ડાયાલીસીસની પીડા અને દર્દીઓની તકલીફ નજીકથી જોઈ હતી. આ પીડામાંથી પ્રેરણા લઈ તેમણે વર્ષ ૨૦૦૬માં સુરતથી કિડની દાન અભિયાનનો પ્રારંભ કર્યો.

ભગીરથ કાર્ય: કિડનીથી શરૂ થયેલું આ સેવા અભિયાન આજે લિવર, સ્વાદુપિંડ, હૃદય, ફેફસાં, હાડકાં, આંખો, હાથ અને ગર્ભાશયના દાન સુધી વિસ્તર્યું છે. અત્યાર સુધીમાં તેમની સંસ્થાના માધ્યમથી ૧૩૦૦થી વધુ અંગો અને ટીસ્યુઓનું દાન કરાવીને હજારો લોકોને નવું જીવન બક્ષવામાં આવ્યું છે.

5. ધાર્મિકલાલ ચુનીનાલ પંડ્યા (કલા ક્ષેત્ર - માણભટ્ટ અને આખ્યાન)
ઓળખ: વડોદરાના વતની ૯૩ વર્ષીય ધાર્મિકલાલ પંડ્યા મહાકવિ પ્રેમાનંદની લુપ્ત થતી વિશિષ્ટ આખ્યાન અને 'માણભટ્ટ' કલાને જીવંત રાખનારા આજીવન મનીષી છે.

કલા અર્પણ: વર્ષ ૧૯૫૧-૫૨થી આ પરંપરાગત વ્યવસાયમાં પ્રવૃત્ત ધાર્મિકલાલજીને પ્રેમાનંદના ૩૦થી ૪૦ આખ્યાનો મોઢે કંઠસ્થ છે. વડોદરાની પોળોથી શરૂ કરીને તેમણે દિલ્હીના રાષ્ટ્રપતિ ભવન સુધી ૩ હજારથી વધુ આખ્યાનના કાર્યક્રમો પ્રસ્તુત કર્યા છે. આ કલાના વિકાસ માટે તેમણે ૮ થી ૯ વર્ષનો અભ્યાસક્રમ પણ તૈયાર કર્યો હતો.

સન્માનની હારમાળા: ૧૯૮૭માં દિલ્હીની ભારતીય સંગીત નાટક અકાદમી તરફથી સન્માન મેળવનારા તેઓ ગુજરાતના એકમાત્ર માણભટ્ટ કલાકાર છે. આ સિવાય શારદાપીઠના શંકરાચાર્યે તેમને ‘કીર્તનકેસરી’, વડોદરા કોર્પોરેશન એવોર્ડ, નેશનલ સ્કૂલ ઓફ ડ્રામા એવોર્ડ અને ૧૯૯૧માં 'પ્રેમાનંદ સુવર્ણચંદ્રક'થી નવાજવામાં આવ્યા હતા. આજે તેમના બંને પુત્રો પ્રદ્યુમન અને મયંક પણ આ કલાને આગળ ધપાવી રહ્યા છે.