જાણો, કેમ ઉજવવામાં આવે છે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ ?

28 ફેબ્રુઆરીને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. વિજ્ઞાનના ફાયદાઓ વિશે સમાજમાં જાગૃતિ લાવવા અને વૈજ્ઞાનિક સ્વભાવ કેળવવાના ઉદ્શ્ય સાથે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષની આવૃત્તિ ભારતના G20 પ્રેસિડન્સીના પ્રકાશમાં "ગ્લોબલ સાયન્સ ફોર ગ્લોબલ વેલબીઇંગ"ની થીમ હેઠળ ઉજવવામાં આવી રહી છે. 

શા માટે 28 ફેબ્રુઆરીએ રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ ઉજવવામાં આવે છે?

ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી સી.વી. રામને 28 ફેબ્રુઆરી 1928ના રોજ રામન અસરની શોધ કરી હતી. તેમને 1930 માં "પ્રકાશના સ્કેટરિંગ અને રામન અસરની શોધ પરના તેમના કાર્ય માટે" નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. 1986 માં, નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી કોમ્યુનિકેશનએ ભારત સરકારને 28 ફેબ્રુઆરીને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ તરીકે નિયુક્ત કરવાની ભલામણ કરી, જેના પગલે ભારત સરકારે 28 ફેબ્રુઆરીએ "રામન અસર" ની શોધની ઉજવણી કરી. 

શું છે રામન અસર ?

રામન ઇફેક્ટ મુજબ, “જ્યારે તે પારદર્શક માધ્યમમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે તેની પ્રકૃતિ અને મૂડ બદલાય છે. આ માધ્યમ ઘન, પ્રવાહી અને વાયુયુક્ત હોઈ શકે છે. આ ઘટના ત્યારે થાય છે જ્યારે માધ્યમના પરમાણુઓ પ્રકાશ ઊર્જાના કણોને છૂટા પાડે છે અથવા ફેલાવે છે. આ સ્ટ્રાઈકર જે રીતે કેરમ બોર્ડ પર ટુકડા ફેલાવે છે તેના જેવું જ છે. ફોટોનની ઊર્જામાં અથવા પ્રકાશની પ્રકૃતિમાં સૂક્ષ્મ ફેરફારો માધ્યમની આંતરિક પરમાણુ રચનાને જાહેર કરી શકે છે. રાસાયણિક સંયોજનોની આંતરિક રચનાને સમજવા માટે રામન અસર પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તરંગલંબાઇમાં આ ફેરફાર તેમની ઊર્જામાં ફેરફારને કારણે છે. ઉર્જા વધવાથી તરંગની લંબાઈ ઘટે છે અને ઉર્જા ઘટવાથી તરંગની લંબાઈ વધે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જેમ જેમ આપણે લાલ પ્રકાશમાંથી વાયોલેટ તરફ અને તેનાથી આગળ અલ્ટ્રાવાયોલેટ તરફ જઈએ છીએ, તેમ તેમ ઊર્જા વધે છે અને તરંગલંબાઈ ઓછી થતી જાય છે. આ ઉર્જા હંમેશા એક નિશ્ચિત માત્રામાં ઘટે છે-વધે છે અને તેના કારણે તરંગલંબાઈમાં ફેરફાર હંમેશા નિશ્ચિત માત્રામાં થાય છે.
તેથી આપણે કહી શકીએ કે પ્રકાશ ઊર્જાના કણોનો બનેલો છે. પ્રકાશ બે પ્રકારના લક્ષણો દર્શાવે છે. કેટલીક રીતે તે તરંગોથી બનેલી હોય તેવું લાગે છે અને કેટલીક રીતે ઉર્જા કણોની.

ઉલ્લેખનીય છે કે, આધુનિક ભારતે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી પર મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે જે આર્થિક વિકાસ માટે એક મહત્વપૂર્ણ તત્વ છે. વિશ્વમાં ટેકનોલોજી વ્યવહારો માટે સૌથી આકર્ષક રોકાણ સ્થળોમાં ભારત ત્રીજા ક્રમે છે. વધુને વધુ બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ ભારતમાં તેમના R&D કેન્દ્રો સ્થાપી રહી છે, આ ક્ષેત્રમાં તાજેતરના વર્ષોમાં રોકાણમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.