રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારકની આજે ત્રીજી વર્ષગાંઠ, જાણો તેમાં વિશેષ

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ફેબ્રુઆરી, 2019 ના રોજ ભારતના સશસ્ત્ર દળોને રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક સમર્પિત કરવામાં આવ્યું હતું. તમામ ધર્મ ગુરુ દ્વારા વૉર મેમોરિયલ પર શાંતિના પાઠ કરાવ્યા હતા, જે બાદ શહીદોને સલામી આપવામાં આવી હતી. સ્વતંત્રતા બાદ શહીદ થયેલા સૈનિકોની યાદમાં ઈન્ડિયા ગેટ પાસે રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક બનાવાયું છે. રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક 40 એકરમાં ફેલાયેલું છે જેને બનાવવા માટે 170 કરોડ રૂપિયા રુપિયાથી વધુનો ખર્ચ થયો છે. 1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ, ભારત-પાકિસ્તાનનું 1965 અને 1971નું યુદ્ધ, શ્રીલંકામાં ઈન્ડિયન પીસ કીપિંગ ફોર્સનું ઓપરેશન અને કારગિલ યુદ્ધના શહીદોને રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારકમાં ખાસ સન્માન આપવામાં આવ્યું છે. યુધ્ધમાં 83,000 થી વધુ ભારતીયો જેમણે પોતાનો જીવ આપ્યો તેમાંથી ઇન્ડિયા ગેટ 13,516 નામ ધરાવે છે, જે આખા સ્મારક ઉપર કોતરવામાં આવ્યા છે.

રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક રાષ્ટ્ર દ્વારા 25 સ્મારક સંકુલ રાજપથ અને સેન્ટ્રલ વિસ્ટાના હાલના લેઆઉટ અને સપ્રમાણતા સાથે સુસંગત છે. મુખ્ય સ્મારક ઉપરાંત, જેમને 'પરમવીરચક્ર', દેશના સર્વોચ્ચ શૌર્ય એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે તેવા સૈનિકોના અર્ધસ્મારક માટે સમર્પિત ક્ષેત્ર છે. મુખ્ય સ્મારકની રચના ઉદાહરણ આપે છે કે ફરજ દરમ્યાન સૈનિક દ્વારા આપવામાં આવેલ સર્વોચ્ચ બલિદાન તેમણે માત્ર અમર જ નથી બનાવતા પરંતુ એ પણ દર્શાવે છે કે સૈનિકની ભાવના શાશ્વત રહે છે. સ્મારકમાં સંકેન્દ્રિત વર્તુળોની એક વિશિષ્ટ યોજના છે. 

અમર ચક્ર 
સ્મારકની આ રચના તેનું નામ શાશ્વત જ્યોત (અમર જવાન જ્યોતિ) પરથી પ્રાપ્ત થાય છે, સ્મારકની મધ્યમાં મુખ્ય સૂચિ સ્તંભ (ઓબેલિસ્ક) હેઠળ સતત પ્રજ્વલિત રહે છે.

વીરતા ચક્ર
બીજા વર્તુળમાં ભારતીય સૈન્યની બહાદુરીને કવર્ડ ગેલેરીના રૂપમાં બતાવવામાં આવી છે, જેમાં ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની બહાદુરીની શોર્યગાથાઓ દર્શાવતી કાંસ્યમાં રચાયેલ ભીંતચિત્રો પ્રદર્શિત કરવામાં આવેલ છે.

ત્યાગ ચક્ર
ગોળાકાર સંકેન્દ્રિત સમ્માનની દીવાલો, જે પ્રાચીન યુદ્ધ-નિર્માણના 'ચક્રવ્યુહ' નું પ્રતીક છે. જ્યાં સ્વતંત્ર ગ્રેનાઇટ ટેબ્લેટ છે ત્યાં દિવાલોને ગ્રેનાઇટ ટેબ્લેટ વડે શણગારવામાં આવેલી છે.

રક્ષક ચક્ર
રક્ષક ચક્રમાં ઝાડની હરોળથી બનેલું બાહ્ય વર્તુળ એ દેશના નાગરિકોને કોઈપણ ખતરા સામે તેમની સલામતી બાબત આશ્વાસન આપે છે કે જે પ્રત્યેક વૃક્ષનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.